لینک های ضروری
  بازدید : 1036
تاریخ انتشار : 25 ارديبهشت
در نشست کرسی آزاداندیشی «اخلاق اقتصادی یزدی‌ها» تأکید شد:
خبر اقتصاد یزدی ها
روحیه و اخلاق اقتصادی یزدی‌ها پایه‌ای برای تحقق اقتصاد درون‌زا و توسعه پایدار
در نشست کرسی آزاداندیشی «اخلاق اقتصادی یزدی‌ها» که با حضور جمعی از اساتید و دانشجویان دانشگاه یزد در دانشگاه یزد برگزار شد، دکتر ابوالفضل مرشدی و دکتر منوچهر علی نژاد اعضای هیأت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد به ارائه نتایج طرح پژوهشی «بازشناسی اخلاق اقتصادی یزدی‌ها در پرتو توسعه پایدار و اقتصاد مقاومتی» پرداختند.
دکتر ابوالفضل مرشدی، عضو هیأت علمی دانشکده علوم اجتماعی انشگاه یزد با اشاره به اهمیت بازشناسی و بهره¬گیری از پتانسیل¬های فرهنگی و تاریخی هر جامعه، خوش‌نامی و مورد اعتماد بودن نسبی یزدی‌ها در ایران را نشان از وجود یک پتانسیل فرهنگی قابل‌توجه در یزد دانست که در صورت بازشناسی و پالایش می¬تواند یکی از پایه¬های تحقق توسعه پایدار و اقتصاد درون‌زا و تاب¬آور در کشور باشد.
وی «سازگاری فعالانه» را اصلی¬ترین خصلت یزدی‌ها در طول تاریخ خواند و این سازگاری را در سه بعد برجسته ارزیابی کرد و گفت: سازگاری با «نظم و ناموس هستی» که به‌صورت خداباوری و دین‌داری یزدی‌ها متجلی شده است؛ سازگاری با محیط طبیعی و اقلیم کویری یزد که در سازه¬های معماری (قنات، بادگیر، آب¬انبار و ...) و روحیه و اخلاق خاص اقتصادی و تجاری یزد ظهور یافته است؛ و سازگاری با محیط اجتماعی خود که در همزیستی یزدی‌ها با اقلیت‌های دینی زرتشتی و یهودی و عدم حمله یزد به مناطق هم‌جوار (عدم سپاهیگری) نمود یافته است از مشخصه¬های این خصلت هستند.
وی در ادامه، در تشریح روحیه و اخلاق اقتصادی یزدی‌ها، با اشاره به پرکاری و سخت‌کوشی یزدی‌ها، آنان را در طول تاریخ مردمانی «خودساخته»، «اهل قناعت و پس-انداز»، «اهل کار»، «درستکار (مورد اعتماد)»، «دارای ذهن ترکیب¬گر» و «دست بخیر» خواند و تجلی این روحیه و اخلاق را در «اقتصاد و تجارت بازفراورانه»، «معماری همزیستانه با طبیعت» و «نهاد گسترده وقف و خیریه» در یزد ارزیابی کرد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه یزد در توضیح خصوصیات صنعتگران و تجار یزدی افزود: به علت اقلیم خشک یزد، صنعتگران یزدی ازجمله نساجان و حناسابان مواد اولیة موردنیاز خود (پیله ابریشم، پنبه، برگ حنا و ...) را از طریق تجار یزدی از مناطق دوردست ازجمله شمال ایران، اطراف اصفهان و کرمان تهیه می¬کردند و پس از فراوری و تبدیل آن‌ها به محصول باکیفیت، به‌وسیله همان تجار به مناطق مختلف ایران و حتی خارج از ایران صادر می¬کردند.
وی وجود فامیلی¬هایی مانند هراتی، عرب، شیرازی، لاری، رشتی و ... در یزد را نشان از مهاجرپذیری یزد درگذشته دانست و حضور تعداد زیادی از تجار معتبر یزدی در دیگر شهرهای ایران را نیز نشان¬دهنده خصلت مهاجر فرستی شهر یزد و مراودات گسترده تاجران یزدی با مناطق مختلف ایران دانست.
دکتر مرشدی در توضیح علل ایجاد روحیه و اخلاق اقتصادی یزدی‌ها، ضمن رد نگاه‌های ذاتگرایانه، دودسته علل ساختاری و انسانی را در این زمینه مؤثر دانست. وی اقلیم خشک و کویری، موقعیت مواصلاتی و تجاری، موقعیت سوق¬الجیشی (یزد به‌عنوان شهر هم دور و هم نزدیک به مراکز اصلی قدرت)، و قدمت شهری یزد را از عوامل ساختاری مؤثر و وجود حاکمان فرهنگ دوست و سازگار با حکومت مرکزی، نگاه اقتصادی و حمایت¬آمیز حکومت مرکزی به یزد، حضور سادات و علما، و حضور اقلیت‌های زرتشتی و یهودی در یزد را از عوامل انسانی مؤثر در ایجاد روحیه و اخلاق اقتصادی یزدی‌ها برشمرد.
وی با اشاره به اینکه اکثر عوامل ایجادکننده روحیه و اخلاق اقتصادی یزدی‌ها در دنیای امروز، با تغییراتی، همچنان پابرجاست، اظهار امیدواری کرد که مؤلفه¬های مختلف این اخلاق همچنان تداوم داشته باشد.
به گفته وی، شواهد حاکی از آن است که برخی از مؤلفه‌های آن مانند سنت وقف و خیریه، مهاجرپذیری و مهاجر فرستی، همزیستی با اقلیت‌ها، مورد اعتماد بودن و ... همچنان برقرار است.
وی صنعتی شدن، شهرنشینی گسترده، و فراگیری وسایل و رسانه¬های ارتباط‌جمعی در جهان امروز و اقتصاد نفتی و رانتی، صنعت مونتاژ و تکیه بیش‌ازاندازه نهاد دین بر دولت در ایران را از عوامل عام و خاصی دانست که می¬توانند تداوم یافتن و بازآفرینی جنبه¬های مثبت روحیه و اخلاق اقتصادی یزدی‌ها را مختل کنند.
وی با اشاره به دوراهی اخلاقی و ارزشی که برنامه¬ریزان و مدیران استان یزد با آن مواجه‌اند گفت: مدیران در الگوی توسعه یزد باید میان «کوچک زیباست» یا «بزرگ زیباست» یکی را انتخاب کنند؛ یعنی میان یزدی که دارای جمعیت و اقتصاد کوچک‌تر اما پایدارتر و با همزیستی بیشتر با طبیعت است و یزدی که دارای جمعیت و اقتصاد بزرگ‌تر اما ناپایدارتر و با همزیستی کمتر با طبیعت است.
دکتر مرشدی توصیه این تحقیق را انتخاب گزینه نخست عنوان کرد و تقویت «خودآگاهی تاریخی» و «حافظه جمعی» مردمان یزد را یکی از راهکارهای حفظ و بازآفرینی جنبه¬های مثبت روحیه و اخلاق اقتصادی یزدی‌ها برشمرد.
در ادامه نشست تعدادی از اساتید دانشگاه یزد به ارزیابی و نقد دیدگاه‌های مطرح‌شده پرداختند.
دکتر علی‌اکبر تشکری عضو هیأت علمی گروه تاریخ، با اشاره به اینکه در یزد همواره کشاورزی بوده اما تکیه معیشتی یزدی‌ها نبوده، یزد را در طول تاریخ یکی از کانون‌های اصلی تبدیل مواد اولیه به کالای مرغوب برشمرد و از این منظر بازخوانی تاریخ یزد به‌منظور الگو گیری برای شرایط امروز یزد را بسیار پراهمیت برشمرد.
وی همچنین با اشاره به نظریه¬پردازانی که «گسست و عدم تداوم» را خصلت اصلی تاریخ ایران برمی‌شمارند، یزد را یکی از استثناهای این نظریه و یکی از نمونه¬های تداوم تاریخی ایران دانست.
دکتر تشکری موقعیت تجاری یزد و تجارت مسلک بودن یزدها را مهم‌ترین ویژگی یزدی‌ها برشمرد و این عامل را علت اصلی بسیاری از ویژگی‌های منتسب به یزدی‌ها ازجمله درستکاری، محافظه¬کاری و همزیستی با اقلیت‌ها عنوان کرد.
وی با اشاره به منابع مختلف تاریخی که یزد را یکی از متعصب¬ترین شهرهای ایران دانسته¬اند، از «تحمل یکسویه» اقلیت‌ها در یزد در طول تاریخ سخن گفت و دلیل تداوم حضور اقلیت‌ها در یزد را تجارت مسلکی یزدی‌ها و ذهنیت اقتصادی آن‌ها برشمرد.
دکتر سعید عطار عضو هیأت علمی گروه حقوق و علوم سیاسی دانشگاه یزد نیز بر نقش فرهنگ و جغرافیا به عنوان دو عامل مقوم اخلاق خاص در جوامع تشکیک کرد و بیان داشت: هر چند نظرات بسیاری وجود دارد که فرهنگ را به عنوان عاملی برای بقا و توسعه معرفی می¬کنند اما از سوی دیگر جوامعی را مشاهده می¬کنیم که به دلیل ویژگی¬های فرهنگی خاصی دچار چالش¬های فراوان هستند و عامل جغرافیا نیز به عنوان مولفه¬ای برای توسعه، هر چند از دیرباز مطرح بوده است، جای تردید فراوانی دارد.

وی با اشاره به تکامل جوامع افزود: جوامع برای تکامل نیاز به "بازاندیشی انتقادی" از گذشته خود دارند به شکلی که در هر مرحله، باید گذشته خود را بشناسند، خوبی ها و بدی های واقعی اش را بازخوانی کنند و با نقد اشتباهات، درسهایی برای زندگی امروزی شان بیاموزند. وی با نقد نگاه نوستالوژیک به گذشته، زیستن در جهان امروز را مستلزم جهانی فکر کردن و محلی عمل کردن دانست. به گفته دکتر عطار، برخلاف تصور ما از سنتی ماندن ژاپن در عصر جدید، الگوی کشورهایی مانند ژاپن، نقد گذشته، انتخاب گزینشی اخلاق اقتصادی که به درد زیستن در جهان امروز میخورد و یاد گرفتن از تجربیات جهانی بوده است. این الگویی است که ما ایرانی ها در سطح ملی و ما یزدی ها در سطح استانی هم میتوانیم با آن، آینده خوبی برای خود رقم بزنیم.
دکتر علی¬اکبر جعفری ندوشن عضو هیأت علمی گروه حقوق دانشگاه یزد نیز با اشاره به ریشه¬دار بودن اعتقادات دینی مردم شهرهای مرکزی ایران به‌ویژه یزد، دین‌داری رایج در این منطقه را دین‌داری شریعتمدار و شهر یزد را شهر فقیه پرور برشمرد و این عامل را باعث قانون‌مداری بیشتر یزدی‌ها به‌ویژه در حوزه اقتصاد و تجارت دانست.
وی سهامی بودن ساخت و اداره قنات‌ها درگذشته را بنیان خوبی برای گسترش شرکت‌های سهامی در ایران و یزد جدید دانست و با اشاره به مورد اعتماد بودن و حسن شهرت یزدی‌ها به درستکاری، این دو خصلت را بنیان و زمینه خوبی برای توسعه صنعت مالی و گسترش نهادهای مالی مختلف در یزد دانست.
دکتر محمد مبارکی عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی نیز از برخی تناقض‌ها در رفتار یزدی‌ها سخن گفت. وی فرهنگ پایین رانندگی در یزد و گسترش معماری غیرمتناسب با معماری سنتی در شهر یزد را نمونه¬هایی از این تناقض برشمرد.
دکتر منوچهر علی نژاد نیز با اشاره به اهمیتی که اقتصاددانان نهادی و جامعه شناسان اقتصادی به روحیه و اخلاق اقتصادی هر منطقه می¬دهند، بر ضرورت بازشناسی و بهره-برداری از این سرمایه¬های فرهنگی و تاریخی مناطق مختلف ایران به‌ویژه یزد تأکید کرد.
این نشست با بحث و گفتگویی با حضور حضار در جلسه پایان یافت.