بیشترین مهاجران وارد شده به استان یزد، به ترتیب از استانهای فارس، کرمان و اصفهان بودند
در سی و سومین نشست کانون تفکر سلامت اجتماعی دانشگاه یزد که روز پنجشنبه 25 مهرماه 1398 با حضور دبیر و سایر اعضای کانون تفکر در پردیس آزادی برگزار شد، جریانهای اخیر مهاجرت در استان یزد مورد بررسی قرار گرفت.
به گزارش دریافتی از دبیرخانه کانونهای تفکر در ابتدای نشست دکتر حسین افراسیابی دبیر کانون، دستور کارجلسه را گذری بر جریانهای اخیر مهاجرت در استان یزد اعلام کرد.
سهم فزاینده مهاجران در جمعیت استان یزد: از سال 1365 تاکنون، در فاصله هریک از سرشماریها، جمعیتی تقریبا معادل یک شهرستان، از طریق مهاجرپذیری به جمعیت استان اضافه شده است.
در ابتدای جلسه دکتر عباس عسکری ندوشن عضو هیأت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد، با اشاره به مطالعهای که در آن مشارکت داشته و اخیرا در فصلنامه فرهنگ یزد منتشر شده است، تصریح کرد که استان یزد در سالیان اخیر به واسطه جذابیتهایی از جمله وجود فرصتهای شغلی (بواسطهی وجود معادن و توسعه بخشهای خدماتی و صنعتی گوناگون در استان)، تبدیل شدن استان به یکی از قطبهای صنعتی کشور، برخورداری از سطح توسعه نسبی در میان استانهای ایران، وجود مؤسسات آموزش عالی، و مراکز بهداشتی- درمانی مناسب در سطح استان و به ویژه شهر یزد، ویژگیهای متمایز فرهنگی و برخورداری یزد از حسن شهرت نسبی در فرهنگ عمومی به یکی از مقصدهای مهم مهاجرتی در کشور تبدیل شده است.
وی خاطرنشان کرد که استان یزد، در طی دهههای اخیر، در شبکه جابجاییهای مهاجرتی کشور، فعالانه ایفای نقش کرده و مهاجرپذیر بوده است، اما همواره در کنار جریان اصلی مهاجرپذیری، یک ضدجریان بالنسبه کوچکتری از مهاجرفرستی نیز از استان یزد به سایر نقاط کشور وجود داشته است. بنابراین چگونگی چرخش سرمایه انسانی در جریان جابجاییهای جمعیتی و مبادلات مهاجرتی استان با سایر استانهای کشور، موضوع مهمی است که نیازمند سیاستگذاری مناسب و مدیریت مؤثر جمعیتی است.
دکتر عسکری عنوان کرد که از سرشماری 1365 تا 1395، حجم جمعیت مهاجر در استان مرتباً افزایش یافته است. به طوری که، تعداد خالص مهاجرت (که نشان دهنده تفاضل مهاجران وارد شده و خارج شده و) بیانگر سهم مهاجرت در افزایش جمعیت استان است، از نزدیک به 16 هزارنفر در فاصله سرشماریهای 75-1365 به 43 هزار نفر در فاصله سرشماریهای 85-1375 و سپس به حدود 69 هزار نفر در دوره زمانی 95-1385 افزایش یافته است. وی با اشاره به وضعیت جابجاییهای جمعیتی در بین شهرستانهای استان، به مقایسه تعداد خالص مهاجرتهای دورهای به استان، با جمعیت شهرستانهای دهگانۀ استان پرداخت. براساس نتایج سرشماری 1395، بعد از شهرستان یزد، بیشترین جمعیت مربوط به شهرستانهای میبد (حدود 7/99 هزار نفر) و اردکان (حدود 98 هزار نفر) و کمترین جمعیت مربوط به بهاباد (حدود 17 هزار نفر) و اشکذر (حدود 5/32 هزار نفر) بوده است. بررسی تعداد خالص مهاجرتهای دورهای استان، مؤیّد آن است که در هر دوره زمانی بین دو سرشماری، از سرشماری 1365 تاکنون، عملا جمعیتی معادل یک شهرستان فقط از کانال مبالادت مهاجرتی به جمعیت استان یزد افزوده شده که رقمی بزرگ و قابل توجه است.
به گفته دکتر عسکری، در آخرین دوره سرشماری، حجم کل جابجاییهای جمعیتی استان، ۱۰۵۴۱۰ بوده
که معادل ۱۹ درصد از آن جابجاییها (19878 نفر)، سهم مهاجران داخل استانی/ شهرستانی بوده، ۵۹ درصد از این رقم
(62090 نفر) متعلق به مهاجران وارد شده به استان (اعم از داخلی و خارجی) و در نهایت
22 درصد (یا 23442 نفر) مربوط به سهم مهاجران خارج شده از استان بوده است. اگر مهاجرتهای داخل استانی را فعلاً کنار بگذاریم، تفاضل دو رقم آخر، شاخص تعداد خالص مهاجرت را نشان میدهد که بیانگر سهم مهاجرت در افزایش جمعیت استان در همین دوره با رقمی معادل ۳۸۶۴۸+ نفر بوده است.
وی افزود: ۸۲ درصد مهاجرین بین المللی وارد شده به استان یزد دردوره زمانی 1390 تا 1395 افغانستانی بودهاند و مهاجران از کشورهای هند، پاکستان، عراق و مالزی در رتبه های بعدی قرار دارند.
استان تهران، فارس و اصفهان؛ مهمترین مقصد مهاجران یزدی
دکتر عسکری رقم 23.442 نفر را برای مهاجران یزدی خارج شده
از استان، در فاصله سالهای 1390 تا 1395 ذکر نمود و عنوان نمود که استان تهران، با
سهمی معادل 19 درصد مهمترین مقصد مهاجران یزدی بوده و نزدیک به یک پنجم از مهاجران
یزدی را پذیرفته است. همچنین فارس و اصفهان هرکدام با سهمی حدود 12 درصد و سپس کرمان (حدود 11 درصد) و خراسان رضوی (حدود 8 درصد) در مرتبههای بعدی قرار میگیرند. وی ادامه داد: پنج استان فوق، روی هم رفته، مقصد اصلی بیش از 62 درصد از مهاجران یزدی بوده و اصلیترین مسیرهای مهاجرت از مبدأ یزد به شمار میروند.
دکتر عسکری عنوان کرد که تعداد 60.287 نفر از مهاجران داخلی کشور، از سایر استانها به یزد وارد شدهاند که بالاترین درصد جمعیت واردشدگان، به ترتیب متعلق به استانهای همجوار، یعنی فارس (14.5درصد)، کرمان (13.5 درصد) و اصفهان (11.6 درصد) بوده است. در مرتبه بعدی، استانهای تهران، سیستان و بلوچستان، خوزستان (بین 9.5 تا 9.7 درصد) و خراسان رضوی (6 درصد) قرار دارند. به
گفته وی، این هفت استان، مسیرهای اصلی جریان مهاجرت به مقصد یزد را تشکیل میدهند و بر روی هم، سهمی قریب به سه چهارم از کل وارد شدگان به استان یزد، متعلق به آنهاست.
دکتر عسکری ادامه داد: موضوع مهاجرت دارای ابعاد مهم و معنادار اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جمعیتی است که پرداختن به همه این ابعاد متنوع، نیازمند مطالعات جامع و تحلیلی است. سیاستگذاری و برنامهریزی کارآمد در این حوزه بایستی برپایه شناخت علمی و کارشناسی شده استوار باشد. وی افزود: شناخت علمی از الگوی بازتوزیع متناسب جمعیتی نیازمند مطالعات استانی و منطقهای در سطح کشور و شناخت جریانهای مهاجرتی است.
دکتر عسکری خاطرنشان کرد که ابعاد حضور مهاجران در استان، میتواند در برگیرنده آثار و پیامدهای مثبت و منفی به صورت توأمان باشد. پیامدهای منفی مهاجرت در حوزه عمومی جامعه به طور برجستهای مورد اشاره قرار گرفته است. اما به پیامدهای مثبت آن کمتر پرداخته شده است؛ بعنوان مثال، پاسخ به تقاضای بازار کار و تأمین نیروی کار مورد نیاز، و نیز رونق بخشهای مختلف اقتصاد استان، شاید بدون حضور مهاجران امری غیرممکن یا دشوار باشد. وی ادامه داد: امروزه، بسیاری از جوامع دنیا، در عین حفظ قوام فرهنگی و اجتماعی خود، از منافع متقابلی که مهاجرت برای جامعه میزبان و مهاجران ایجاد میکند، حداکثر بهره و استفاده را میبرند.
اکثر مهاجرتها در استان یزد؛ از نوع بین استانی است
دکتر سعید عطار رییس دبیرخانه کانونهای تفکر، بررسی ویژگیها و سطح تحصیلات مهاجران وارد شده به استان را به دلیل وجود گزارشهایی مبنی بر مهاجرت گسترده کارگران به استان ضروری خواند. وی بر ضرورت تبیین سیر تحولی مهاجرت در کل کشور و مقایسه با استان یزد تاکید کرد. دکتر عطار با مقایسه بین تمایل جوانان نسل جدید و قدیم به کار، عدم تمایل به کارهای سخت در نسل جدید را یکی از علل مهاجرت به استان بیان کرد. وی پیشنهاد کرد جلسه مشترکی بین کانون تفکر اقتصاد و سلامت اجتماعی در حوزه بیکاری و مهاجرت برگزار شود.
دکتر محمد ترکاشوند عضو هیأت علمی دانشگاه یزد، در زمینه سیر مهاجرت در کشور تصریح کرد: بیشتر مهاجرتها در استانهای دیگر درون استانی است، در حالیکه در استان یزد مهاجرت بیشتر از نوع بین استانی است. وی عدم تمایل مردم یزد به انجام امور سخت را از علل مهاجرت به استان برشمرد. وی دعوت از نمایندگان ثبت احوال جهت بررسی آمار مهاجرت را پیشنهاد کرد.
دکتر مجتبی ملک افضلی، عضو هیأت علمی دانشگاه یزد با اشاره به اینکه از یک سو در سندی مانند میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، آزادی رفت و آمد و حق انتخاب محل اقامت با محدودیتهایی مواجه است و از سوی دیگر این حق در کشور ما - ظاهرا- محدودیتهای کمتری دارد، پیشنهاد کرد که ابعاد قانونی و حقوقی مهاجرت بررسی شود و الگوهایی که با توجه به محدودیت منابع، ضوابطی برای مهاجرت دارند مورد واکاوی قرار گیرد.
شکوه نیک نظر مدیر موسسه افق روشن فردا، سیاست گذاری اشتباه را یکی از
علل اصلی مهاجرت برشمرد.
سرهنگ دوم دکتر مجید نعیم یاوری رییس دفتر تحقیقات کاربردی نیروی انتظامی،
مهاجرت را در ایجاد معضلاتی نظیر جرائم و ترافیک موثر دانست. وی دعوت از نمایندگان
اداره امور اتباع و مهاجرین را در جلسات آتی کانون پیشنهاد کرد.
دکتر افراسیابی وضعیت اقتصاد فعلی کشور و تورم در کلانشهرها را دلیلی
بر مهاجرت به استانهایی نظیر یزد دانست. وی در مقایسه تمایل بالای جوانان یزدی به کار
در مقایسه با استانهای دیگر، تغییر ذائقه کار در بین جوانان یزدی را به علت ورود مهاجرین
به استان عنوان کرد. وی کسب اطلاعات در زمینه ترکیب جمعیتی مهاجرین به غیر مهاجرین
در حوزه جرائم را لازم قلمداد کرد. دکتر افراسیابی بر بررسی در زمینه شاخصهای کیفی
مهاجرین و دستاورد حاصل از مهاجرت به استان یزد تاکید کرد. وی دعوت از نمایندگان اداره
امور اتباع و مهاجرین را در دستور کار جلسات آتی قرار داد.
دکتر سمانه اسعدی عضو هیأت علمی دانشگاه یزد، بررسی ابعاد مهاجرت از منظر روانشناسی در کانون را پیشنهاد نمود.
راحله سادات حسینی کارشناس دبیرخانه کانونهای تفکر دعوت از نمایندگان
سازمان تامین اجتماعی جهت کسب آمار و اطلاعات از مهاجرین داخلی را پیشنهاد کرد.
در این نشست کاظم سبحانی زاده خبرنگار ایرنا و نوش آفرین عزیزی کارشناس
دبیرخانه کانونهای تفکر نیز حضور داشتند.