لینک های ضروری
  بازدید : 221
تاریخ انتشار : 10 آذر
انرژی‌ خورشیدی ؛ فرصت روشنی  برای توسعه یزد یا حفره تاریکی برای به دام انداختن بودجه‌های عمومی
انرژی‌ خورشیدی ؛ فرصت روشنی برای توسعه یزد یا حفره تاریکی برای به دام انداختن بودجه‌های عمومی
کانون تفکر اقتصاد دانشگاه یزد, شنبه مورخ دوم آبان ماه 1398 چهل و یکمین نشست خود با محوریت بحث و ارزیابی نهایی درخصوص بیانیه بودجه را برگزار نمود.
در این نشست دکترحبیب انصاری سامانی، دبیرکانون تفکر اقتصاد دانشگاه یزد با تشریح دستور کار جلسه عنوان کرد: در این نشست سعی خواهیم کرد پتانسیل ها ومزیت های استان در برنامه بودجه را مورد شناسایی قرار دهیم و در همین راستا از مهندس امیر شریف یزدی کارشناس مرکز پژوهش‌های خورشیدی، می خواهیم مطالب خود در ارتباط با انرژی های پایدار و نو را جهت بحث و بررسی به سمع و نظر حاضران برسانند.

مهندس شریف یزدی بیان داشت: آنچه به عنوان انرزی های نو در ذهن ها نقش بسته در حوزه ی مهندسی تکنولوژی مانند سل های الکترو ولتایی قرار می گیرد در حالیکه تأکید من بر انرژی های نو در حوزه ی طبیعی می باشد.

وی افزود: رویکرد مهندسی به دنبال راه حل های پیچیده و هزینه بر می باشد که در ذیل این نگاه در حوزه ی انرژی های نو، ظهور و گسترش مگاپروژه ها را می بینیم که بسیاری از آنها بازده لازم را ندارند و سود حاصل از این پروژه ها هم اکثراً به اشخاص خاصی می رسد و چندان منفعت دسته جمعی ندارند.

وی در بیان اهمیت استفاده از انرژی های نو عنوان کرد: باید توجه داشت 40 درصد از مصرف انرژی برقی ما صرف سیستم های خنک کننده می شود.پس اولین حوزه استفاده از انرژی های نو می تواند در حوزه خنک کردن به کار گرفته شود.

مهندس شریف یزدی توضیح داد اگر بخواهیم دو مفهوم پسیو و اکتیو را در حوزه انرژی تعریف کنیم باید گفت: فعالیت های پسیو به فعالیت هایی گفته می شود که بدون صرف انرژی و بی نیاز از ابزار مکانیکی و سازگار با طبیعت صورت می گیرند در حالیکه فعالیت های اکتیو در نقطه مقابل فعالیت های پسیو قرار می گیرند.

وی افزود: برای روشن تر شدن موضوع در حوزه انرژی می توان مسأله را به این صورت تعریف کرد؛ برای مثال در فصل تابستان ما در استان یزد زیادی گرما و انرژی خورشیدی داریم. حال اگر این گرمای اضافه را با سازوکار سایه اندازی خنثی کنیم عمل پسیو انجام داده ایم ولی اگر انرژی خورشیدی را در پنل های فوتوولتایی به انرژی برقی تبدیل کنیم سپس این انرژی را در سیستم های خنک کننده مانند کولرها مصرف کنیم یک کار اکتیو انجام داده ایم.

وی افزود: حدود یک چهارم از انرژی در سیستم های تولید برق ما به صورت هدر رفت انرژی از بین می رود و حتی در تأسیس سل های فتوولتایی در استان یزد هم ملاحظاتی به جز کارایی و بازدهی اساس تصمیم گیری قرار می گیرد. به عنوان مثال؛ در حالیکه این سل ها در شهرستان هایی مانند تفت و نیر (مکان هایی که آفتاب دارند ولی گرمای کمتری دارند) بازده بیشتری دارند باز هم تأکید بر این است که سل های فوق در شهر یزد به کار گرفته شود.

وی تصریح کرد: با توجه به مشکلاتی که فعالیتهای اکتیو در حوزه انرژی برای ما ایجاد می کنند بهتر است فعالیتهای پسیو مانند خنک کردن را در صدر برنامه هایمان قرار دهیم. برای مثال می توانیم از کارهایی که گذشتگان ما در یزد برای پرهیز از گرمای خورشید انجام می دادند مانند استفاده از کوزه های نیمه تراوا، ایجاد خانه های زمین پناه و یا حتی توجه به جهت خورشید در معماری ساختمانها الگوبرداری کرده و از ایده هایی مشابه این موارد بهره ببریم.

مهندس شریف یزدی افزود: گذشتگان ما برای خنک کردن هوا صرفاً نگاهشان متمرکز به خود هوا نبوده است؛ بلکه با یک نگاه همه جانبه به دنبال راه حل می‌گشتند. برای مثال؛ هم به تغذیه خودشان توجه داشتند و مواد غذایی خنک کننده بیشتری استفاده می کردند هم به نوع ساختمان سازی، هم به استفاده از رنگ ها و رایحه های خننک کننده و نهایتاً به دنبال خنک کردن هوا بودند. در حالیکه با نگاه اکتیو محور در دنیای مدرن امروزی صرفاً همه توجه ها به این است که هوا خنک شود که استفاده از سیستم های خنک کننده هوا نیز مصرف بالایی از انرژی را به دنبال داشته است.

وی نهایتاً ابراز داشت در بحث انرژی های نو ما باید سه قاعده اساسی را در نظر داشته باشیم:

1 . جستن راه های ساده و کم هزینه

2 . محدود و متناسب کردن گزینه های پیش رو برای حل مسائل

3 . اساس قرار دادن تعادل در رویکردهای مسأله محور و راه حل محور در رابطه با استفاده از ابزارهای ساده و پیچیده و در تصمیم گیری های مبتنی بر علم، اقتصاد، مدیریت و سیاست مرتبط با حوزه انرژی.

اصلاحات اقتصاد سیاسی لازمه‌ی همگانی شدن سود حاصل از سرمایه‌گذاری‌ها در حوزه‌ی انرژی‌های پاک

دکتر سیدمهدی الحسینی المدرسی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه یزد بیان داشت: گرچه با توجه به موارد گفته شده و همچنین تأکید سندهای بالادستی در بومی سازی و پرهیز از سبک زندگی غربی و مدرنیته زده شده، به نظر می آید پیشنهادات داده شده راهی مفید و قابل توجه برای برخی مشکلات ما در حوزه انرژی باشد، لیکن باید اذعان کرد توجه به فعالیت های پسیو، نمی تواند مانعی باشد برای نادیده گرفتن استفاده از تکنولوژی های نو و ابزارهای مؤثر در تولید انرژی. به عبارتی نمی توان این حوزه از تولید انرژی را در بحث بیانیه بودجه نادیده گرفت.

مهندس شریف یزدی تأکید کرد: با توجه به اینکه به طور سیستماتیک به فعالیتهای اکتیو بیشتر توجه می شود پیشنهاد من این است که بیشتر تأکید ما بر فعالیتهای پسیو در حوزه انرژی باشد تا لاأقل بتوانیم تعادلی میان دو حوزه اکتیو و پسیو ایجاد کنیم.

دکتر الحسینی المدرسی متذکر شد: از آنجا که صنعت و تکنولوژی جهانی به سمت گسترش و ارتقاء ابزار الکتریکی در حال حرکت است ما نمی توانیم این حوزه را نادیده بگیریم. به عبارتی استفاده از انرژی خورشیدی صرفاً جهت گرمایش و سرمایش مطرح نیست؛ بلکه باید از این انرژی برای تولید برق و استفاده در صنعت و کشاورزی بهره ببریم.

مهندس شریف یزدی توضیح داد: منظور من از ارائه مباحث فوق این بود که اگر ما مسأله اساسی‌مان را گرمایش و سرمایش تعریف کنیم در آن صورت با رویکردهای پسیو با هزینه کمتر و بازده بیشتر می توانیم برای آن پاسخ پیدا کنیم.

دکتر انصاری سامانی عناون کرد: با توجه به مجموعه مباحث مطرح شده به نظر می آید رویکرد فوق بیش از آنکه در مباحث بودجه ای قابل طرح باشد به ترویج و آموزش نیاز دارد.

دکتر الحسینی المدرسی متذکر شد: صرفاً نمی توان گفت به آموزش در سطح عمومی نیاز داریم بلکه در برخی موارد به تغییرات ساختاری و تصویبات قانونی نیازمندیم.

دکتر مهدی حاجی امینی، عضو هیئت علمی دانشگاه یزد بیان داشت: در مباحث مطرح شده گرچه رویکرد جالب و جذابی توضیح داده شده است اما باید این نکته را در نظر داشته باشیم که برخی راهکارهای پیشنهادی صرفاً از سر اضطراب و اجبار بوده است. علاوه بر این در ارتباط با بحث بودجه، گرچه رویکرد پیشنهادی بر این مبنا قرار دارد که سعی کنیم از گسترش و تولید مگاپروژه ها در حوزه انرژی که با منابع رانتی و فساد اقتصادی گره می خورد بکاهیم قابل قبول است لیکن این موضوع در نظر گرفته نشده است که در بحث بودجه اگر گزینه مگاپروژه را رد کنیم عملاً گزینه دیگری پیش رو نداریم. بنابراین رویکرد مطرح شده را صرفاً می توان به عنوان یک رویکرد مکمل در بحث بوجه در نظر گرفت.

دکتر سعید عطار، دبیر کانون های تفکر دانشگاه یزد، تصریح کرد: متأسفانه ظهور و نمود ناقص مدرنیته در کشور ما باعث شده که در حال حاضر به شدت در پی رد آن باشیم. این در حالیست که مظاهر مختلف مدرنیته در گوشه و کنار کشور دیده می شود و چنین امری میسر نیست. در ارتباط با بحث بودجه هم باید گفت با توجه به اینکه در یزد ما حدود 342 روز آفتابی در سال داریم. پس بدیهی به نظر می رسد که از این فرصت کمال استفاده را ببریم و به مرکز تولید انبوه انرژی تبدیل شویم. به این ترتیب در زمینه سرمایه گذاری و بودجه، این حوزه مسلماً مزیت استان محسوب می شود.

دکتر انصاری سامانی متذکر شد: با توجه به اینکه استفاده از سل های خورشیدی صرفاً اشخاص محدودی را منتفع می کند و اشتغال زایی چندانی هم ندارد و در این راستا که ما باید مزیت هایمان را بر اساس منافعی تعریف کنیم که شامل حال تمامی مردم استان شود، این که تولید انرژی برقی را به عنوان یک مزیت اساسی قلمداد کنیم با ابهام مواجه است.

دکتر عطار افزود: ما با دو بحث اساسی در این زمینه مواجه هستیم؛ اول اینکه پروژه های مربوط به حوزه انرژی و به طور کلی مگاپروژه ها به اشخاص خاصی واگذار می شود و تعدا محدودی از این سرمایه گذاری منتفع می شوند که این بحث در ذیل مباحث اقتصاد سیاسی قرار می گیرد. دوم اینکه اساساً استفاده از انرژی خورشیدی و انرژی های پاک به نفع استان می باشد یا نه؛ که بدون شک جواب این پرسش مثبت است و استان یزد پتانسیل بالایی در حوزه تولید انرژی پاک دارد. بنابراین با نگاهی دقیق تر باید گفت تولید انرژی از مزیت های استان محسوب می شود ولی برای اینکه سود حاصل همگانی شود و عموم مردم از درآمدهای آن منتفع شوند به اصلاحات اقتصاد سیاسی نیاز داریم.

دکتر رضا تقی زاده، عضو هیئت علمی دانشگاه یزد عنوان کرد: باید توجه داشت در صورتی رویکردهای پسیو مثمرثمر واقع می شود که سیستم حاکمیتی و سیاست گذاران کشور دغدغه چنین رویکردی را داشته باشند. ولی آنچه مشخص است در سیاست گذاریهای حاکم چنین دغدغه ای دیده نمی شود. بنابراین ما نمی توانیم در بحث بودجه مرکز توجه و خواست خود را بر رویکرد فوق بنا کنیم؛ بلکه لازم است که به دنبال استفاده هرچه بیشتر از تکنولوژیهای نو و کارا در این حوزه باشیم.

دکتر حاج امینی عنوان کرد: با توجه به مباحث مطرح شده، می توانیم دو پیشنهاد اساسی در طرح بیانیه بودجه داشته باشیم:

1 . حمایت از سرمایه گذاریهای خرد در حوزه انرژی، متناسب با اقلیم یزد به جای اختصاص این بودجه ها به مگاپروژه ها

2 . هدایت درصدی از بودجه های تحقیقاتی مراکز مربوطه به تحقیق و توسعه استفاده از تکنولوژی های بومی و سنتی

دکتر الحسینی المدرسی بیان کرد:در کشورهای توسعه یافته در حال حاضر استفاده از انرژی خورشیدی به عنوان مکانیزم اصلی تولید انرژی مطرح نمی باشد، بلکه بیشتر به دلیل حساسیت های زیست محیطی این نوع تولید انرژی مورد تشویق و استقبال قرار می گیرد. ولی مسلماً این کشورها در سال های آتی علاوه بر جنبه زیست محیطی، جنبه بهره‌ورانه‌ی استفاده از انرژی خورشیدی را نیز افزایش خواهند داد که در آن زمان ما یا باید به دنبال دست یابی به تکنولوژی هایی باشیم که آنها مورد استفاده قرار می دهند یا از هم اکنون خودمان در راه توسعه و پیشرفت در این حوزه گام برداریم که در این راستا می توانیم در بیانیه بودجه خواهان تشکیل سازمان انرژی خورشیدی به منظور مطالعات و پژوهشها و مدیریت یکپارچه این حوزه به مرکزیت یزد باشیم.

محسن بهجت از شرکت شهرکهای صنعتی یزد اظهار داشت: به جای اینکه تمرکزمان را بر این مطلب قرار دهیم که پنل های خورشیدی با توجه به آلودگی هوا نمی توانند در یزد چندان مفید باشند، باید به این مطلب توجه کنیم که ما منبع وسیعی از انرژی خورشیدی داریم؛ حال اگر این پنل ها جوابگوی ما نیستند ما باید به دنبال فن‌آوری و تکنولوژی های دیگری برای بهره برداری از این منبع انرژی باشیم.

دکتر انصاری سامانی افزود: شاید بتوانیم یافته‌هایمان در حوزه استفاده از انرژی ها با رویکرد پسیو را به عنوان نوع دیگری از مزیت و به عنوان مرکز فعالیتی برای استان تعریف کنیم که بتواند در مسائل ترویجی و آموزشی برای سایر استان ها هم راهگشا باشد و به این وسیله بتوانیم هم اشتغال بیشتری ایجاد کنیم و هم به بهبود مصرف انرژی در کل کشور کمک کنیم.