لینک های ضروری
  بازدید : 706
تاریخ انتشار : 12 بهمن
آموزش زنان مهاجر؛ دریچه ای رو به پذیرش و ادغام اجتماعی اتباع خارجی در استان
آموزش زنان مهاجر؛ دریچه ای رو به پذیرش و ادغام اجتماعی اتباع خارجی در استان
کانون تفکر سلامت اجتماعی دانشگاه یزد روز دوشنبه مورخ 7 بهمن ماه 1398، سی و نهمین نششت خود با دستورکار محورهای آموزش و ساماندهی مهاجرت اتباع خارجی در استان یزد را برگزار کرد.
در ابتدای جلسه دکتر سیدرضا جوادیان، دبیر کانون تفکر سلامت اجتماعی دانشگاه یزد با اشاره به اینکه در جلسات قبلی این کانون در حوزه ی مهاجرت خارجی این اجماع نظر حاصل شد که مشکل اساسی در این حوزه فقدان آموزش های مناسب به ویژه در حوزه‌های فرهنگی و مسائل مربوط به اقامت می باشد افزود:  توسط اداره ی کل اتباع و امور خارجی هم اگر آموزشی صورت می گیرد بیشتر به صورت تصادفی و مبتنی بر شرایط بوده و برنامه محور نمی باشد که به نظر نمی آید بتواند تأثیر قابل توجهی بر اتباع داشته باشد.
وی افزود: واقعیت این است که برخورد با اتباع به گونه ای بوده که آنها را بانوعی بلاتکلیفی و احساس سرگردانی مواجه کرده است و در واقع این سوال را پیش روی آنها گذاشته که آنها قرار است از جامعه ی ما طرد شوند یا مورد پذیرش قرار گیرند؟ بتابراین آموزش های ما باید به گونه ای انجام گیرد که آنها را از این حالت بلاتکلیفی دربیاورد.
دبیر کانون تفکر سلامت اجتماعی افزود: به صورت کلی آموزش ها می تواند در دو بعد اساسی تعریف شود: 1. آموزش هایی که اتباع خارجی مخاطب آن باشد و توسط ادارات و سازمان های استانی، ملی و بین‌المللی انجام گیرد 2. آموزش های که افراد جامعه ی خودمان را مخاطب قرار دهد .  بنابراین باتوجه به موارد مطرح شده در این جلسه محورهای آموزش در حوزه ی اتباع خارجی را مورد بررسی قرار می دهیم.
فقرآموزشی چالشی مشترک در حوزه‌ی شهروندی و مهاجرت استان
دکتر سعید عطار دبیر کانون های تفکر دانشگاه یزد با اشاره به فقر بنیادین آموزشی در جامعه اظهار داشت: اکثر کشورهای مهاجر پذیر در حالی به مهاجران آموزش های مهارتی و تخصصی می‌دهند که نظام آموزشی جامع و مناسبی برای شهروندان خودشان دارند و این در حالی است که ما از چنین نظام آموزشی جامعی در کشورمان بی بهره هستیم و اینکه با این اوصاف بخواهیم آموزش مناسبی به مهاجران بدهیم خود چالشی دیگر است.
دکتر جوادیان عنوان کرد: با توجه به این که این جوامع( اتباع خارجی مقیم در یزد) بسته و محدود هستند و یک سازمان متولی دارند( اداره اتباع و امورخارجی) این خود شاید فرصتی باشد برای اینکه بتوان به آنها آموزش های مناسب داده شود. برای مثال می توان ارائه ی برخی خدمات به آنها را منوط به شرکت آنها در دوره های آموزشی خاصی کرد.
مشخص کردن گروه های هدف در حوزه ی آموزش
دکتر سیدمحسن موسوی عضو هیات علمی دانشگاه یزد اظهار داشت: گرچه ما نهاد آموزشی جا افتاد نداریم ولی اگر اهداف ما از آموزش و هم چنین رویکردمان نسبت به طرد یا جذب اتباع مشخص باشد می توانیم اقدامات موثری در این زمینه انجام دهیم که جهت تحقق این امر در وهله ی اول باید اول نگاهمان از آموزش را مشخص کنیم و به طور شفاف به این پرسش پاسخ دهیم که نگاه غالب ما در این حوزه آسیب شناسانه است یا انسان محورانه؟ و باتوجه به پاسخی که به این پرسش داده می شود که به نظر میآید نگاه غالب آسیب شناسانه باشد می توان تیپولوژی مهاجران را براساس آسیب زایی مشخص کرد( سرمایه گذارها، مهاجرین عادی، افرادی که مجرم نیستند ولی می توانند منشأجرم و آسیب های اجتماعی شوند، مجرمین و..) و براساس هرگروه هدف سیاست ها و آموزش های خاصی اتخاذ کرد.
اتخاذ سیاست های تابعیتی
دکتر محمد ترکاشوندمرادآبادی عضو هیات علمی دانشگاه یزد بیان داشت: ما باید این واقعیت را بپذیریم که اتخاذ سیاست های طردگرایانه در قبال اتباع خارجی نه عملی است و نه صحیح می باشد.بنابراین بهتر است سیاست های تابعیتی در این حوزه به رسمیت شناخته شده  و علاوه براین باتوجه به سیاست های افزایش جمعیتی در کشورمان بهتر است به جمعیت جوان و تحصیل کرده ی اتباع خارجی به عنوان یک فرصت نگاه شود.
آموزش باید ها و نبایدها
محمد سلیمی معاون اداره کل استان یزد عنوان کرد: یکی از مشکلات اساسی ما در این حوزه آن است که بایدها و نبایدهای لازم را به مهاجران آموزش نمی دهیم ولی انتظار داریم آنها  حدو مرزهاو هنجارهای مارا پذیرفته و به آنها عمل کنند. این درحالی است که چون ما آموزش های مناسب در این رابطه را به مهاجران نمی دهیم آنها مطابق میل و خواست و باور خودشان عمل می کنند و گمان هم نمی کنند اشتباهی مرتکب شده اند و لی از نگاه ما آنها افرادی نابهنجار شناخته می شوند.
وی افزود باتوجه به واقعیت جامعه باید بپذیریم که در حال حاضر اتباع بخشی از افراد مقیم استان ما هستند و نباید هنوز پرسش ما این باشد که آیا آنها در استان ما می مانند یا مهاجرت معکوس می کنند بلکه در حال حاضر باید اقدامات لازم جهت آموزش ،اصلاح، تربیت و شناساندن هنجارهای جامعه به آنها  در دستور کار قرار بگیرد.
دکتر جوادیان تصریح کرد: در این که باید به اتباع آموزش های لازم داده شود و این گونه نباشد که آنها صرفاً براساس تجربه های زیسته ی مهاجران قبلی یا خودشان و براساس آزمون و خطا رفتار کنند، شکی نیست و لی آنچه الان برای ما مهم است این مطلب می باشد که این آموزش با چه کیفیتی و چگونه باید صورت بگیرد.
استفاده از ظرفیت های علمی و کاری مهاجرین تحصیل کرده
دکتر ملیحه علی ماندگاری عضو هیات علمی دانشگاه یزد عنوان کرد:  در ارتباط با آموزش اتباع به طور کلی می توان به موارد زیر توجه داشت.
1. بهتر است برای آموزش اتباع خارجی اگر در میان نخبگان و تحصیل کردگانشان افرادی که بتوانند این امر را به عهده بگیرند وجود داشته باشد کار آموزش را در مرحله اول به این افراد واگذار کنیم چراکه این افراد نحبه ی مهاجر خودشان بیشتر از نیازهای سایرین اطلاع دارند و می توانند کارسازتر واقع شوند.
2. باید در تعیین نوع آموزش ها ابتدا از جمعیت اتباع خارجی نیازسنجی شود و نیازها و خواسته هایشان بررسی شود سپس آموزش های عملی مناسب اتخاذ شود.
3. به آموزش در حوزه ی سلامت مهاجرین خارجی باید توجه ویژه داشت چراکه مهاجران اغلب به دلیل انجام کارهای سخت با آسیب ها و بیماری های متعددی مواجه هستند و از این لحاظ هزینه های سنگینی برای نظام سلامت ایجاد می کنند.
4. به نظر می رسد حوزه های شهروندی، سلامت، اسکان، تردد و اشتغال، حوزه های اساسی هستند که باید آموزش در ارتباط با آنها و برحسب رده های سنی، جنسی، موقعیت در خانواده( همسر، فرزندو...) و این که نسل چندم مقیم یزد هستند انجام بگیرد.
مهاجران تحصیل کرده سفیرانی برای ایران در افغانستان
شکوه نیک نظر فعال اجتماعی اظهار داشت: باتوجه به اینکه در حال حاضر کشور افغانستان به نیروهای آموزش دیده در حوزه ی زنان، سلامت و ... نیاز شدید دارد، اتباع افغانستانی مقیم استان ما می توانند فرصتی باشند که در صورت آموزش های مناسب به عنوان سفیرانی از کشورما به افغانستان بازگشته و در حوزه های مذکور فعالیت کنند.
دکتر جوادیان ابراز داشت: اگر این امکان برای ما وجود داشت که بتوانیم پژوهشی در کشور مبدأ در این رابطه انجام دهیم و  روندها را بررسی کنیم این پیشنهاد می توانست جنبه ی عملیاتی به خود بگیرد ولی در حال حاضر امری ایده آل به نظر می رسد.
ارتقاء مهارت های بین فرهنگی و آموزش شهروندان ایرانی
دکتر علی روحانی عضو هیات علمی دانشگاه یزد با انتقاد از رویکردهای اتخاذ شده در ارتباط با اتباع خارجی عنوان کرد: طبق تحقیقات گسترده ی علمی که در ارتباط با مهاجران صورت گرفته ، به طورکلی مهاجران دوست دارند تلفیقی از فرهنگ خودشان و جامعه ی مقصد را به نمایش بگذارند و جامعه ی مقصد خواهان این است که مهاجران کاملا با این جامعه مشابه و در آن ادغام شوند. آنچه در ارتباط با جامعه ی ما قابل تامل است این است که افغانستانی ها دقیقاً در جامعه ی ما ادغام شده اند ولی این امر از طرف جامعه ی ما چیزی ناپسند قلمداد می شود . بنابراین به نظر می آید در اینجا مساله ی ما آموزش شهروندان ایرانی است که خلاف سایر جوامع مهاجر پذیر  خواهان طرد مهاجرین ادغام شده در جامعه  هستند.
وی افزود مهارت های بین فرهنگی در جامعه ما باید ارتقا پیدا کند و از دوره های ابتدایی آموزش در این رابطه راباید شروع کنیم و جدی بگیریم .
دکتر روحانی تصریح کرد: در ارتباط با آموزش اتباع باید گستردگی این آموزش ها و توجه ویژه به آموزش زنان و دختران آنها به صورت جدی دنبال شود. به عبارتی ما باید مقطعی از تحصیلات را برای اتباع الزام آور کنیم به گونه ای که زنان افغانستانی از این آموزش ها محروم نشوند چراکه زنان  در این جوامع بامحدودیت‌های شدیدی به ویژه در حوزه ی ورود به عرصه ی عمومی مواجه می باشند این درحالی است که آموزش مناسب زنان و دختران افغانستانی بهترین امکان برای جامعه پذیری جامعه ی مهاجران افغانستانی می باشد چراکه جامعه پذیری در این جوامع اکثراً از طریق خانواده و به واسطه ی زنان و مادران انجام می گیرد.
سیاست های مهاجرتی و چالش های تمدنی
وی اضافه کرد: باتوجه به شرایط نابسامان اقتصادی حاکم برکشور و در حالت ضعف قرار گرفتن سفیران ایران فرهنگی ( از جمله کردها در سوریه، ترکیه و عراق) و افزایش قدرت اقتصادی و ایدئولوژیک رقیبان ایران فرهنگی ( ازجمله عربستان و ترکیه) در صورتی که در قبال افغانستانی ها هم سیاست مناسبی اتخاذ نشود و آنها را طرد کنیم، نه تنها در عرصه ی بین المللی که در آوردگاه تمدنی نیز با شکست سنگینی مواجه خواهیم شد.
سید محمدحسین متقی، پژوهشگر حوزه ی سیاسی – اجتماعی ابراز داشت: در شرایط فعلی دادن تابعیت به مهاجران خارجی مقیم یزد می تواند عامل بازدارنده ی خوبی جهت کاهش آسیب های اجتماعی در این حوزه باشد چراکه ما تا زمانی که امتیاز و خدمات خاصی به آنها ندهیم نمی توانیم توقع خاصی هم از آنها داشته باشیم.
مشکلات اتباع بی هویت
علاوه براین استفاده از بازار کشوری چون افغانستان در شرایط فعلی اقتصادی می تواند اتباع افغانستانی مقیم کشور ما را به یک فرصت برایمان تبدیل کند.
متقی متذکر شد بررسی مشکلات اتباع خارجی بی هویت که اغلب مادرانی ایرانی دارندو نه از طرف جامعه ی مبدا و نه مقصد پذیرفته شده‌اند  از جمله مواردی است که باید بیش تر مورد توجه قرار گیرد و برای آنها چاره ای اندیشید.
پذیرش اجتماعی اتباع خارجی
دکتر حسین افراسیابی عضو هیات علمی دانشگاه یزد اظهار داشت: به نظر می آید ما باید مشکل اتباع خارجی مقیم در کشورمان را در یک سطح بالاتر از آموزش یعنی در سطح پذیرش اجتماعی  جستجو کنیم که در این رابطه دیده شدن و همجواری از اهمیت اساسی برخوردار است و از آنجا که ما در حوزه ی آموزش با شکاف های ساختاری متعدی روبرو هستیم اولین گام در ارتباط با پذیرش اجتماعی اتباع خارجی می تواند توسط رسانه ها انجام گیرد و درواقع رسانه ها در این رابطه می توانند یک عامل بسیار اساسی باشند . 
دکتر افرسیابی تاکید کرد: به طورکلی به نظر می آید در حال حاضر ماباید بیشتر روی استراتژی های پذیرش کار کنیم.
دکتر عطار متذکر شد:  واقعیت این است، زمانی که در جامعه ی میزبان مشکل اقتصادی وجود داشته باشد سیاست های طردگرایانه بیشتر نمودار می شود. بنابراین در مقوله ی پذیرش گرچه باید به مسائل آموزشی و فرهنگی توجه ویژه داشت ولی متغیرهای دیگری (از جمله اقتصاد) هم وجود دارند که نباید نادیده گرفته شوند. به این ترتیب ما با یک معادله ی چندوجهی چندمجهوله مواجه هستیم.
دکتر افراسیابی تصریح کرد: کشورهای توسعه یافته براساس تحقیقات متعدد به این نتیجه رسیده اند که مهم ترین مساله در زمینه ی مهاجرت، ادغام اجتماعی (social integration) است و بقیه ی مسائل در ذیل همین نهاد و سازکار مورد بررسی قرار می گیرند. بر همین مبنا  تعریف  نظام مهاجرتی بر مبنای قسمت های شش گانه ی ورود، ثبت، اقامت،اشتغال، سلامت،آموزش و مشاور و مراقبت اجتماعی می تواند پاسخی به مشکلات ما در این حوزه باشد.
دکتر عطار بیان داشت: واقعیت این است که ما بین شهروندان جامعه ی خودمان هم یکپارچگی اجتماعی نداریم و صرفاً براساس یک روح تاریخی به صورت یک ملت تعریف شده ایم و اینکه بتوانیم با جمعیت مهاجرین ادغام اجتماعی مناسب ایجاد کنیم چالش برانگیز است.
آموزش حقوق و تکالیف اقامت
دکتر مجتبی ملک افضلی اظهار داشت: به عنوان یک بحث زیربنایی قبل از هرچیز باید آموزش حقوق و تکالیف اقامت برای اتباع براساس اسناد بین المللی و قوانین داخلی ازجمله قانون کنوانسیون ۱۹۵۱ ژنو، مربوط به امور پناهندگان، در اولویت قرار گیرد و در همین رابطه می توان پروژه ی مشترکی با اداره ی کل اتباع و امور خارجی استان تعریف کرد و در ذیل آن باتوجه به مسائل مشترک جهانی  و مسائل خاص مربوط به ایران و یزد در حوزه ی حقوق وتکالیف اتباع پکیج آموزشی مناسبی تدوین کرد.
در انتها دکتر جوادیان جمع بندی به صورت زیر از نشست فوق ارائه داد؛
- تاکید کلی اعضاء کانون در این نشست بر پذیرش و ادغام اجتماعی از طریق آموزش های مبتنی بر وضعیت فعلی اتباع مثل گروه های سنی، جنسی و مدت زمان اقامت با تأکید بر حقوق و تکالیف اقامت می باشد.
- آموزش شهروندان یزدی مبنی بر پذیرش اتباع باید در دستورکار قرار گیرد.
- فرآیند پذیرش اتباع از طریق الزامی کردن تحصیل به ویژه برای دختران می تواند شروع شود.