لینک های ضروری
  بازدید : 216
تاریخ انتشار : 23 بهمن
شاخص های سنجش دولت الکترونیک
شاخص های سنجش دولت الکترونیک
نشست اخیر کانون تفکر شهرهوشمند با محوریت حاکمیت هوشمند روز یکشنبه مورخ 20 بهمن ماه 1398 در مکان پردیس آزادی دانشگاه یزد برگزار شد.
در ابتدای نشست دکتر امیر جهانگرد دبیر کانون تفکرشهرهوشمند دانشگاه یزد ضمن خیرمقدم به حاضرین به طور خلاصه به مرور مطالبی که در نشست پیشین این کانون در ارتباط با موضوع مورد بحث ارائه شده بود پرداخت و تصریح کرد: بررسی  دولت الکترونیک به عنوان یکی از حوزه های مهم در مبحث حاکمیت هوشمند به ویژه از نظر شاخص های اندازه گیری در جهان از جمله مباحث اصلی بود که در جلسه ی پیش به آن پرداخته شد و در همین راستا 3 شاخص ارزیابی عمومی معرفی شده توسط سازمان ملل متحد، 2 شاخص از کمیسیون اروپا و شاخص ارزیابی عمودی مرتبط با حوزه های خاص مانند سلامت معرفی شدند.
وی افزود: در مطالعه ی کشورهایی که دولت الکترونیک را در دستورکار خود قرارداه اند می توان به کشور استونی  اشاره کرد. این کشور از سیستم های i-voting و oop) once only principle) به این معنا که دیتاهایی که مشترک هستند فقط یکبار در سیستم مرجع پر شده و به اشتراک گذاشته می شود استفاده می کند و اجرای طرح رأی گیری الکترونیک نیز توانسته است یازده هزار روز کاری به ازای هر انتخابات را در این کشور کاهش دهد و قوانین فوق از جمله مواردی است که به راحتی می تواند در کشور ما نیز مورد توجه قرار گیرد و در صورت اجرایی شدن گام موثری باشد برای حرکت به سمت دولت الکترونیک به معنای واقعی.
شاخص (LOSI)
دکتر جهانگر در ادامه ی مباحث خود به توضیحاتی  در ارتباط با شاخص  خدمات  آنلاین محلی (LOSI) پرداخت و عنوان کرد: گروه های معیار اساسی برای اندازه گیری این شاخص به صورت زیر تعریف می شود:
- معیار تکنولوژی که درآن ویژگی های اساسی پورتال مورد توجه قرار می گیرد.
- معیار آماده سازی محتوا که در آن وجود اطلاعات اساسی مورد بررسی قرار می گیرد.
- معیار خدمات که شامل ارزیلبی خدمات الکترونیکی اساسی می شود.
- معیاردربرگیری و مشارکت که به بررسی وجود مکانیزم های اساسی برای ایجاد تعاملات و مشارکت می پردازد.
وی افزود: ارزش گذاری (LOSI) برای یک شهرداری از اندازه گیری 60 شاخص اساسی که با معیار یک وصفر اندازه گیری می شوند به دست می آید که در حوزه ی تکنولوژی می توان به معیارهای زیر برای اندازه گیری شاخص فوق اشاره کرد؛
- آیا پورتال شهرداری از طریق موبایل قابل دسترسی می باشد؟
- آیا ویژگی های قابل جستجو در پورتال موجود می باشد؟
- آیا پورتال با استانداردهای نشانه گذاری معتبرپذیرفته شده در جهان مطابقت دارد؟
- آیا امکان دسترسی به محتوا مطابق با قواعد پذیرفته شده ی جهانی در پورتال وجود دارد؟
در حوزه ی آماده سازی محتوا؛
- آیا ویژگی های ارتباطی مانند امکان برقراری تماس از طریق تلفن، ایمیل و یا آدرس در پورتال وجود دارد؟
- آیا اطلاعاتی درمورد ساختار یا چارت سازمانی در پورتال وجود دارد؟
- آیا منابع اطلاعاتی درمورد خط مشی گذاری و بودجه بندی شهرداری در پورتال فراهم شده است؟
- آیا پورتال اطلاعاتی در مورد مسائل بهداشتی ارائه می دهد؟
- آیا پورتال اطلاعاتی در مورد مسائل زیست محیطی ارائه می دهد؟
- آیا خط مشی رازداری در پورتال رعایت می شود؟
- آیا خط مشی شفافیت اطلاعات دولتی به صورت آنلاین در دسترس است؟
در حوزه خدمات
• آیا فرد می تواند داده های خود را بصورت آنلاین اصلاح کند؟
• آیا شهرداری به سؤالاتی  که از طریق ایمیل ارسال می شود پاسخ می دهد؟
• آیا دولت یک بستر خرید الکترونیکی برای مناقصه ارائه می دهد؟
• آیا کاربران می توانند اظهارنامه یا شکایتشان  را به صورت آنلاین به پلیس شهرداری ارائه دهند؟
• آیا کاربران می توانند دولت را از انتقال یا  تغییر آدرس خود به صورت آنلاین مطلع کنند؟
مشارکت
• آیا  در پورتال ابزارهای آنلاین به منظور جمع آوری آراء عمومی شهروندان جهت  اطلاع رسانی به روند بحث های سیاستگذاری وجود دارد؟(امکان ابراز نظر آنلاین در ارتباط با سیاست ها وجود دارد؟)
• آیا پورتال ویژگی های ایجاد شبکه های اجتماعی دارد؟
• آیا پورتال  امکان مشارکت  کاربران در بودجه بندی را فراهم می کند؟
• آیا دولت  خروجی از نتایج رایزنی های الکترونیکی  مردم در  تصمیم گیری ها / مقررات / خدمات و خط مشی های جدید را به نمایش می گذارد؟

به طورمتوسط  وضعیت پورتال های شهرداری های بررسی شده در شاخص های مختلف به این صورت می باشد:
سازگاری مرورگر؛ 100 درصد
دسترسی به دستگاه تلفن همراه؛95  درصد
سهولت یافتن پورتال؛90 درصد
مکانیسم جستجوی داخلی؛88 درصد
پشتیبانی زبان خارجی؛65 درصد
مکانیسم جستجوی پیشرفته داخلی؛60درصد
سازگاری  با استانداردهای دسترسی؛58 درصد
سازگاری  با استانداردهای اعتبار سنجی نشانه گذاری؛55 درصد
سازگاری با استانداردهای نمایش؛55 درصد
سرعت بارگیری پورتال؛43 درصد
شخصی سازی ویژگی های صفحه نمایش؛40درصد

درحوزه ی محتوا وضعیت پورتال های سنجش  شده به این صورت است.
اسامی و مخاطبین روسای ادارات؛  100٪
جزئیات تماس؛ 98٪
اطلاعات شهرداری؛ 95٪
اطلاعات بهداشتی؛  90٪
اطلاعات آموزش؛  88٪
اطلاعات محیطی؛  85٪
اطلاعات مربوط به ورزش و فرهنگ؛  85٪
ساختار سازمان؛  83٪
اطلاعات مربوط به رفاه اجتماعی؛  83٪
پیوندها برای سازمانهای دولتی؛  83٪
اطلاعات مربوط به بودجه؛  80٪
اطلاعات مربوط به اطلاعیه های خرید؛  80٪
ارائه داده های باز؛  73٪
شواهدی از بروزرسانی محتوای پورتال؛   70٪
تسهیل دسترسی رایگان به اینترنت؛  
سیاست حفظ حریم خصوصی؛   68٪
شواهد ابتکار عمل در شهرهای هوشمند؛  68٪
داده ها و مطالعات آماری؛   68٪
پشتیبانی آنلاین کاربر؛   65٪
اطلاعات مربوط به تدارکات؛  63٪
خط مشی داده باز؛  60٪
اطلاعات مربوط به استفاده از خدمات آنلاین؛  60٪
شواهد استفاده از فن آوری های نوظهور ؛   ٪45

درحوزه ی خدمات وضعیت پورتال های سنجش  شده به این صورت است.
خدمات الکترونیکی خرید؛ 60٪
ایجاد فرصت شغلی آنلاین؛ 55٪
پرداخت الکترونیکی هزینه خدمات یا جریمه؛ 55٪
مجوز ساخت آنلاین؛  50٪
پاسخگویی شهرداری به ایمیل؛ 48٪
دسترسی به اطلاعات شخصی؛  45٪
کیفیت پاسخگویی به ایمیل؛ 38٪
به روزرسانی اطلاعات شخصی؛  35 ٪
اعلان تغییر آدرس؛  35٪
درحوزه ی مشارکت وضعیت پورتال های سنجش  شده به این صورت است.
امکان ثبت شکایت؛  85٪
ایجاد شبکه های اجتماعی آنلاین؛  85٪
امکان مشاوره آنلاین روی موضوع خاص؛   55٪
اطلاع رسانی درمورد فعالیت ها ؛  53٪
گزارش وقایع در فضاهای عمومی؛   48٪
ارتباط در زمان واقعی 43٪
بازخورد در مورد فرآیندهای مشاوره؛   40٪
بودجه ریزی مشارکتی؛  23٪
شاخص (MSQ)
دکتر جهانگرد در ادامه به  معرفی شاخص Member States Questionnaire (MSQ)  پرداخت.
چارچوب سازمانی اولین حوزه  ای است که در این شاخص مورد بررسی قرارر می گیرد به این صورت که در پرسش از کشور های عضو سوالات به این صورت مطرح می شود ؛
آیا نشانی های اینترنتی برای درگاه های خاص مثل خدمات الکترونیکی ، مشارکت الکترونیکی و... وجود دارد؟
نام  و آدرس اینترنتی بخش های دولتی و وزارتخانه های مربوطه وجود دارد؟
مسئول ارشد اطلاعات برای مدیریت برنامه ها و  استراتژی ها وجود دارد؟
در بخش اجرایی و استراتژی ها
استراتژی توسعه ملی شامل اهداف توسعه پایدار می‌شود؟
• استراتژی ملی دولت الکترونیک یا معادل آن:
- برنامه اجرا دارد؟
- با استراتژی توسعه ملی همسو شده است؟
- با اهداف توسعه پایدار (SDG) مطابقت دارد؟
- با استراتژی توسعه دیجیتال زیر ملی / محلی سازگار است؟
-  بر اصل یکبار (داده)(oop )تأکید دارد؟
- تأکید دارد که "هیچ کس آفلاین نباشد" یا "هیچ کس را پشت سر نگذارد". یا سایر اقدامات خاص برای
اطمینان از دسترسی دولت الکترونیکی توسط آسیب پذیرترین گروه ها را درنظر گرفته است؟
- اشاره خاصی به استفاده از رسانه های اجتماعی در دولت می کند؟
- اشاره خاص به استفاده از فن آوری های جدید مانند هوش مصنوعی دارد؟
در حوزه ی حقوقی
آیا برای موارد زیر چارچوب حقوقی وجود دارد؟
- دسترسی به اطلاعاتی مانند قانون آزادی اطلاعات
- محافظت از داده های شخصی از جمله امنیت دیجیتال
- شفافیت اطلاعات دولتی
- هویت دیجیتال
- گواهینامه / امضای دیجیتال
- خرید الکترونیکی
- انتشار دیجیتال هزینه های دولت
- قابلیت تعامل داده ها
- دولت دیجیتال به عنوان یک حق

در حوزه ی استفاده از خدمات آنلاین
آیا آمار استفاده از خدمات دولت الکترونیکی را جمع می کنید؟ اگر بله ، موسسات  مربوطه  نتایج را به صورت آنلاین منتشر می کنند و نتایج را با مردم به اشتراک می گذارند؟

در حوزه ی رضایت کاربران
آیا رضایت شهروندان را از خدمات دولت الکترونیکی می سنجید؟اگر بله ، موسسات مربوطه نتایج را به صورت آنلاین منتشر می کنند و نتایج را با مردم به اشتراک می گذارند؟

در حوزه ی رسانه های اجتماعی
دولت شما چگونه از رسانه های اجتماعی در سطح ملی استفاده می کند؟
آیا برای تعامل با افرا د و درگیر کردن آنها در فعالیت های دولت الکترونیکی استفاده می کند ؟ آیا راهنمایی هایی برای مقامات دولتی در مورد استفاده از رسانه های اجتماعی  وجود داشته است یا خیر؟

در حوزه ی تکنولوژی های جدید
• آیا دولت شما یک یا چند استراتژی ملی خاص در ارتباط با فن آوری های جدید مانند موارد زیر دارد؟
• هوش مصنوعی؛ شهرهای هوشمند؛ رباتیک؛ اینترنت اشیاء؛ محاسبات کوانتومی و...
• آیا دولت شما دارای بدنه ی حاکمیتی در سطح ملی می باشد که به طور خاص روی این تکنولوژی ها کار کند؟

در حوزه ی استفاده از شاخص ها
چه درصدی از جمعیت از آخرین تجربه ی استفاده  از خدمات آنلاین راضی بوده اند؟
چه درصد از تولید ناخالص داخلی شما برای سرمایه گذاری فناوری اطلاعات و ارتباطات در کشور اختصاص یافته است؟
آیا سازمان ها به طور مرتب از ICT استفاده می کنند؟
آیا سازمان ها بطور معمول از اینترنت استفاده می کنند؟
در صورت وجود ، برای سنجش سواد  دیجیتالی در سطح ملی، چه نوع شاخص هایی را جمع آوری و استفاده می کنید؟

درحوزه ی همکاریهای بین المللی و منطقه ای
• آیا دولت شما بخشی  ازهمکاری  دولت الکترونیک  در سطح منطقه ای یا بین المللی است؟
• آیا دولت شما از کشورهای دیگر در حوزه ی دولت الکترونیک پشتیبانی می کند؟
• آیا مشارکت  های چندجانبه ی مداوم دولتی و خصوصی با تمرکز بر دولت الکترونیک وجود دارد؟

در ادامه دکتر جهانگرد تاکید کرد ما با اطلاع از این شاخص ها می توانیم وضعیت خودمان را در حوزه های مختلف مورد بحث به طور روشن رصد کنیم و نقاط قوتمان را تقویت کرده و نقاط ضعفمان را بهبود بخشیم.
مهندس مجید بیگی از فاوای شهرداری یزد اظهار داشت: اگر بخواهیم ارزیابی مختصری از سایت شهرداری یزد برمبنای شاخص های مطرح شده داشته باشیم باید گفت در حوزه ی بهره مندی از تکنولوژی های جدید وضعیت مناسبی داریم؛ در حوزه ی محتوا ضعیف عمل کرده ایم؛ در حوزه ی خدمات، سرویس ها ضعیف است و به تازگی داریم اقداماتی در این راستا انجام می دهیم و در حوزه ی مشارکت هم بسیار ضعیف می باشیم.
مهندس مهدی فعالی معاون برنامه ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری یزد بیان داشت: مشکل اساسی ما در ارزیابی شاخص های دولت الکرونیک این است که وزارتخانه ها به صوزت جداگانه به سازمان های زیر مجموعه خود شاخص ارزیابی می دهند و باتوجه به اینکه سازمان ها می خواهند براساس شاخص های وزارت خانه، خود را ارزیابی کنند، نمی توان ارزیابی مناسبی انجام دارد چرا که برخی وزارت خانه ها از شاخص های کم و ساده استفاده می کنند تا بتوانند رتبه ی بالایی در ارزیابی نهایی به دست آورند.
دکتر جهانگرد یادآور شد خروجی ما از این مباحث بیشتر به صورت بیانیه های مستندی می باشد که پس از اتمام هر بحث منتشر می گردد و به منظور تسری شاخص های دولت الکترونیک به سازمان های مربوطه نیز این روند دنبال خواهد شد.
وی افزود ازجمله مواردی که در مباحث دولت الکترونیک باید برآن تاکید کرد قانون یک بار داده(oop) و قانون هیچ کس پشت سر نماند می باشد( در ارائه خدمات الکترونیک حواسمان به گروه های آسیب پذیر باشد).
لازم به ذکر است در این نشست مهدی پارسائیان رئیس گروه فاوا استانداری یزد، مهندس امیرشریف یزدی مدیر مرکز پژوهش های خورشیدی یزد، دکترمحمدرضاپژوهان عضو هیأت علمی دانشگاه یزد، مهدی حجازی مهریزی رئیس گروه برنامه ریزی سازمان مدیریت و برنامه استان و نوش‌آفرین عزیزی کارشناس پژوهشی کانون‌های تفکر دانشگاه یزد نیز حضور داشتند.