لینک های ضروری
  بازدید : 314
تاریخ انتشار : 9 تير
رییس گروه کارآفرینی و ارتباط با صنعت دانشگاه یزد
تحقیقات دانشگاهی باید تقاضامحور شود
تحقیقات دانشگاهی در حوزه صنعت و معدن باید تقاضامحور شود
به مناسبت فرارسیدن روز صنعت و معدن به گفتگو با رییس گروه کارآفرینی و ارتباط با صنعت دانشگاه نشستیم. دکتر محسن هادی‌زاده توسعه صنعت و دانشگاه در کشورهای توسعه یافته را بیانگر ارتباط نزدیک و مناسب میان این دو نهاد می‌داند و خاطرنشان می‌کند که در ایران، هیچ‎گاه سازوکارهایی که به برقراری ارتباط میان دانشگاه و صنعت منجر شود، وجود نداشته و ارتباط میان آنها بیشتر نظری بوده است. وی با تأکید بر ضرورت درک نیازهای صنعت و معدن از سوی دانشگاه، معتقد است تحقیقات دانشگاهی در این حوزه‌ها باید به سمت تقاضامحوری سوق ‌داده شود.

آنچه در پی می‌آید مشروح این گفتگوست: 


لطفا در باره چگونگی فعالیت‌های دفتر ارتباط با صنعت توضیح دهید. 
گروه کارآفرینی و ارتباط با صنعت دانشگاه یزد از دو رکن مجزای دفتر ارتباط با صنعت و مرکز کار‌آفرینی تشکیل شده است که در دانشگاه یزد تحت عنوان یک گروه فعالیت می‌کند. رسالت دفتر ارتباط با صنعت، ارتقای تعامل دانشگاه با صنعت و جامعه بوده به طوری که از یک سو به نیازهای علمی-پژوهشی صنایع و جامعه پاسخ شایسته دهد و از سویی دیگر نیروهای آماده به کار اعم از دانشجویان و دانش‌آموختگان را بر حسب مورد، به صنایع و جامعه معرفی نماید. شناخت نیازمندی‌های صنعت و پتانسیل‌های دانشگاه مستلزم برقراری ارتباط قوی و منسجم میان دانشگاه با صنعت و جامعه است. بنابراین دفتر ارتباط با صنعت به ‌عنوان مرجع رسیدگی، پاسخ‌گویی و توسعه این ارتباط در دانشگاه بوده و فعالیت‌های این دفتر به طور عمده به 4 دسته تقسیم می‌شود:
1- دریافت و پاسخ به نیازهای علمی-پژوهشی از صنایع و دستگاه‌های اجرایی استان با همکاری اعضای هیات علمی دانشگاه و استفاده از زیرساخت‌ها و امکانات موجود در دانشگاه.
2- ارتقای مهارت دانشجویان و دانش‌آموختگان جهت آمادگی برای تصدی مشاغل صنعت و جامعه از طریق ساماندهی دوره‌های کارآموزی، کارورزی، بازدید از صنایع با همکاری مرکز علم و کار، برگزاری دوره‌های مهارت‌افزایی تخصصی و عمومی، رصد اشتغال دانش‌آموختگان.
3- ارائه دستآوردهای اعضای هیات علمی و دانشکده‌ها مانند تجهیزات و فناوری‌های نوین به صنایع و جامعه جهت بهره‌گیری از این امکانات در راستای افزایش بهره‌وری.
4- ایجاد تعامل و ارتباط مستمر با صنایع، جامعه، دستگاه‌های اجرایی و نیز سایر دانشگاه‌های درون و بیرون استان جهت هم-افزایی علمی– پژوهشی.
این دفتر همچنین برنامه‌هایی را برای آینده در دستور کار خود دارد که مهمترین آن‌ها عبارتند از:
- انجام فرصت کاری دانشجویان.
- بهره‌گیری مؤثرتر و بیشتر فرصت مطالعاتی اعضای هیات علمی در جامعه و صنعت.
- معرفی دفتر انتقال فناوری.  
- ایجاد پردیس صنعتی.
- ایجاد مرکز هدایت شغلی .

نقش صنعت و معدن را در مقام عامل مولد اشتغال پایدار در افزایش تولید ناخالص و درآمد سرانه چگونه ارزیابی می‌کنید؟ 
بخش صنعت و معدن یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی و بزرگ‌ترین بخش مولد کشور به شمار می‌رود. با توجه به اختصاص حدود یک پنجم از تولید ناخالص داخلی کشور به بخش صنعت و نقش چشمگیر آن در اقتصاد کشور و همچنین این بخش با توجه به گستردگی فعالیت‌ها و تعدد مراکز تولیدی توانسته است ۶۳ درصد از اشتغال بخش مولد و ۳۳ درصد از اشتغال کل کشور را تأمین کند. از آنجا که صنعت، نیروی محرکه رشد اقتصادی و ایجاد سرمایه شناخته می‌شود و از طرفی ارزش افزوده‌ی بالایی آن از اهمیت ویژه‌ای در این راستا برخوردار است. دو عامل افزایش نقش صنعت در درآمدزایی و نیز ارتقای منابع انسانی بخش صنعت در کنار هم، منجر به افزایش درآمد سرانه خواهد شد.


یزد، در زمینه صنعت و معدن جایگاه مناسبی دارد؛ تعامل دانشگاه با بخش صنعت و معدن چگونه است؟ 
یزد از لحاظ تنوع اندیس‌های معدنی دومین استان و از لحاظ صنعتی با افزون بر 3600 واحد تولیدی چهارمین منطقه صنعتی کشور است. دانشگاه یزد با ایجاد زیرساخت‌های مشخص، همواره در پی ارتقای تعامل با صنعت و جامعه بوده است. بدین منظور با ایجاد 4پژوهشکده و 8 مرکز پژوهشی تخصصی به ارائه خدمات صنعتی به صنایع پرداخته است. همچنین دانشگاه یزد با برگزاری دوره‌های کارآموزی، تعریف پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی و ارائه فرصت مطالعاتی در صنایع در پی رفع مشکلات و معضلات صنعت و جامعه گام نهاده است. از طرفی دفتر ارتباط با صنعت دانشگاه، با ارجاع نیازهای دستگاه‌های اجرایی و صنایع به اعضای هیات علمی، دانشکده‌ها و پژوهشکده‌ها ارتباط مستمر با جامعه و صنعت را ارتقا می‌بخشد.


به نظر شما آیا راهکارهایی وجود دارد که ما در بخش خام‌فروشی به سوی فرآوری مواد خام و تولید گام برداریم؟
مهمترین راه برای کاهش خام فروشی و جلوگیری از خام فروشی افزایش ظرفیت تولید است. خام فروشی به تنهایی راهکاری مفید یا مضر برای اقتصاد کشور نخواهد بود بلکه این اهداف کلان و استراتژی‌های هر کشوری است که ماهیت عملکرد این پدیده را مشخص می‌نماید. به طور مشخص در کشور ایران، با عنایت به سیاست‌های کلان اقتصادی و صنعتی کشور ارتقای زنجیره ارزش محصولات فرآوری شده مواد معدنی و فلزی برنامه ریزی شده است. همچنین استفاده از ظرفیت بخش خصوصی به منظور جهت‌دهی سرمایه به بخش معدن و صنایع وابسته به بهبود فرآیند فرآوری و ارزش آفرینی برای محصولات معدنی کمک می‌کند. راهکار دیگر برای کاهش خام فروشی و گام به سوی فرآوری مواد خام وضع عوارض و مالیات برای صادرات مواد خام و نیمه خام است.


در سال جهش تولید، راهکار پژوهشی –کاربردی مناسب برای تولید بیشتر در بخش صنعت و معدن چگونه است؟ 
مهمترین راهکارهای جهش تولید، شناسایی، اولویت‌گذاری و بهره‌برداری از ظرفیت‌های بالفعل و بالقوه تولید کشور برای جهش مطلوب است. در ابتدای سال 99 بر حسب نام‌گذاری این سال به نام جهش تولید توسط رهبر معظم انقلاب، طرحی از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با عنوان "مشارکت دانشگاه در افزایش بهره‌وری و جهش تولید کشور" به تمام دانشگاه‌های کشور ابلاغ شد. در جهت پیاده‌سازی این طرح در دانشگاه یزد ابتدا مطالعات گسترده‌ای در اسناد بالادستی ملی و استانی انجام گردید. با توجه به مزیت‌های استانی، نیازهای حال و آتی صنایع و جامعه و نیز قابلیت‌های برتر دانشگاه یزد، حوزه‌هایی نظیر معدن، فولاد، نفت، کنجدی و کاشی و سرامیک به عنوان حوزه‌های اولویت‌دار در طرح جهش تولید انتخاب شدند. در ادامه برای هریک از حوزه‌های منتخب، کارگروهی متشکل از اعضای هیات علمی و نمایندگان صنعت تشکیل گردید و در حال حاضر  اقداماتی برای رفع موانع تولید، افزایش بهره‌وری و ... در حال برنامه‌ریزی و پیگیری است.

صنایع و معادن ما تا چه حد با امکانات و ابزار روز دنیا (در بحث استخراج،، بسته بندی و...) هماهنگ هستند؟ 
صنایع و معادن بزرگ از تکنولوژی‌های روز دنیا خیلی عقب نیستند. البته صنایع و معادن کوچک و بخش خصوصی در مواردی فاصله بیشتر با تکنولوژی‌های روز دنیا دارند که معمولا سنتی عمل می¬کنند. با توجه به تحریم¬ها، امکان به روزرسانی تجهیزات و امکانات صنایع با فناوری¬های روز دنیا با دشواری¬های رو به رو است لیکن برخی واحدهای تولیدی با اتکا به توانمندیهای خودشان و بهره¬گیری از روش-هایی نظیر مهندسی معکوس، اثر تحریم¬ها را کاهش داده، تجهیزات صنایع و معادن با امکانات به روز نزدیک¬تر شده¬اند.

به نظر شما چگونه می‌توان از اتلاف ذخایر معدنی جلوگیری کرد؟ 
توسعه زیرساخت‌ها یکی از پیش‌نیازهای اصلی برای توسعه معادن و صنایع معدنی به منظور جلوگیری از اتلاف مواد معدنی است. برای جلوگیری از اتلاف ذخایر معدنی و افزایش حداکثری بهره¬وری معادن و صنایع از جوانب مختلفی قابل بررسی است. جنبه اول تقویت نظارت‌هایی است که در قوانین برای معادن مقرر شده و جنبه دوم ارتقای سطح تکنولوژی مورد استفاده و آموزش نیروی انسانی هست. نیروی انسانی به لحاظ تصمیم‌گیری، یکی از تاثیرگذارترین شاخص‌های بهره‌وری است. طراحی روش‌های استخراج و استفاده از منابع معدنی ازسوی نیروی انسانی انجام می‌شود. در حوزه سخت‌افزار هم ماشین‌آلات معدنی و فناوری روز وابسته به نیروی انسانی ماهر است. از این رو ارتقای مهارت‌های فنی و تخصصی منابع انسانی در معادن می‌تواند به کاهش اتلاف مواد معدنی و افزایش بهره‌وری کمک کند. با ارتباط بین دانشگاه و صنعت و هم‌سو کردن فعالیت‎های پژوهشی با نیازهای بخش صنعت می‎توان شاهد شکوفایی در حوزه پژوهش‎های صنعتی و توسعه صنعت در بخش‎های مختلف باشیم.

 
نقش بخش خصوصی در گسترش فعالیت‌های صنعت و معدن تا چه حد است؟ 
فعالیت‌های بخش خصوصی در اقتصاد کشور نقش مهمی در ایجاد ارزش ‌افزوده و اشتغال‌زایی ایفا می‌کند و از طرف دیگر فعالیت‌های بخش خصوصی از تنوع بالایی برخوردار بوده و در صورت فراهم‌شدن الزامات و بسترهای لازم برای ارتقای آن، می‌تواند محرک رشد و توسعه اقتصادی کشور باشد. اگر مهم‌ترین هدف سیاست‌گذاران اقتصاد این در نظر گرفته شود که بخش خصوصی بازیگر اصلی در ایجاد رونق در بخش صنعت و معدن تلقی شود، می‌توان گام‌های اساسی برداشته شود. در حال حاضر دست بخش خصوصی باز هست و معادن مهمی در اختیار بخش خصوصی هستند. اما به نظرم در گسترش فعالیت های معدن می‌توان بهتر عمل کرد. 
از جمله مواردی که می‌توان در خصوص راهبردهای توسعه بخش صنعت و معدن به آن اشاره نمود: شامل توسعه فناوری، نوآوری و تحقیق و توسعه در جهت نوسازی و روزآمدسازی صنایع کشور، برندسازی و ارتقای اعتبار نام و نشان تجاری محصولات داخلی، توسعه تجارت و تعاملات بین المللی، تأمین منابع مالی، توسعه تجارت الکترونیک. 


نقش دانشگاه‌ها بجز تربیت مهندسان صنایع و معادن، در اثر بخشی و کارآفرینی برای دانش‌آموختگان رشته‌های صنعت و معدن چیست؟
مهم‌ترین عامل پیشرفت در هر جامعه‌ای بهره‌گیری از منابع انسانی است به منظور دستیابی به این مهم، تربیت نیروی انسانی ماهر و متناسب با نیازهای صنعت و جامعه، یک امر ضروری است. مسئله کارآفرینی و اثر بخشی به یکی از دغدغه‌های مهم دانشجویان و دانش‌آموختگان تبدیل شده است، یکی از راهکارهای مناسب و کارآمد برای پاسخ به این مسئله، مهارت افزایی و توانمندسازی آنها برای تصدی مشاغل است. در این راستا در دانشگاه یزد، علاوه بر ارائه خدمات آموزشی در زمینه مهارت‌افزایی دانشجویان، بسترهای مناسبی برای ارائه خدمات کارآفرینی دانش‌آموختگان نظیر شتابدهنده‌ها و مرکز هدایت شغلی ایجاد شده است. بدون شک، افزایش کارایی و اثربخشی دانش‌آموختگان، در سایه‌ی تعامل آن با نظام‌های بازار کار و اشتغال، افراد و انگیزه‌های آنان، آموزش در سطح عمومی و تخصصی صورت می‌گیرد. به نظرم روحیه خوداشتغالی و کارآفرینی و خیلی از ریزه کاری‌های آن را می‌توان در قالب دروس به دانشجویان منتقل کرد و آنها را در مسیر اکو سیستم نوآوری دانشگاه قرار داد. در حال حاضر با انجام رصد دانش آموختگان در رشته معدن آمار بیکاری خیلی کمی را داریم و در این رشته دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد که بیکار باشد به سختی می‌توان پیدا کرد. 


چنانچه مطلب خاصی در نظر دارید، لطفا بیان کنید.   

توسعه صنعت و دانشگاه در کشورهای خارجی، بیانگر ارتباط نزدیک و مناسب میان این دو نهاد است. اما در ایران، دانشگاه و صنعت هیچ‎گاه سازوکارهایی که به برقراری ارتباط میان آنها منجر شود، وجود نداشته و ارتباط میان آنها بیشتر نظری بوده است. وضعیت کنونی، نیاز به هماهنگی هرچه بیشتر فعالیت‌ها با نیازهای کشور را بیش از پیش نمایان ساخته است. ضرورت ارتباط دانشگاه و صنعت روز به روز بیشتر درک شده و باید پژوهش‌های ما به سمت تقاضا محوری سوق ‌یابد. مهم‌ترین منافع این همکاری افزایش نقش دانشگاه‌ها در تولید دانش و تربیت افراد متخصص در رشته‌های مختلف مورد نیاز صنایع و جامعه خواهد بود. این موضوع باید مهم‌ترین اولویت این همکاری باشد. ارتباط دانشگاه و صنعت باید در اولویت خاص برنامه‌های اعضای هیات علمی باشد و دانشگاه‌ها نیز از ساختار و توان مناسبی برای حمایت از صنعت برخوردار باشند. از طرف دیگر زمانی صنعت می‌تواند با دانشگاه‌ها همکاری خوبی داشته باشد که به سوی صنعتی شدن پیش رود نه صرف تولید معمول، همچنین در تحقیق و توسعه سرمایه‌گذاری کند.


با تشکر از شرکت شما در این گفتگو.