دسترسی سریع
   بازدید : 205
تاریخ انتشار : 17 آبان1400
در کانون سلامت اجتماعی دانشگاه یزد بحث شد:
بررسی بنیان‌های روان‌شناختی خشونت
بررسی بنیان‌های روان‌شناختی خشونت
هفتاد و سومین نشست کانون سلامت اجتماعی دانشگاه یزد با موضوع جنبه‌های روان‌شناختی خشونت به‌صورت مجازی برگزار شد.

در این نشست دکتر سیدرضا جوادیان، دبیر کانون تفکر سلامت اجتماعی دانشگاه یزد، از ضرورت بحث پیرامون انواع خشونت سخن گفت و با اشاره به اینکه هیجان و احساس خشم در انسان امری طبیعی است، بر‌ ضرورت کنترل خشم برای جلوگیری از برخی ناهنجاری‌‌های اجتماعی تأکید کرد.
دکتر فهیمه دهقانی، استادیار بخش روانشناسی و مشاوره دانشگاه یزد، ضمن ارایه‌‌ای پیرامون جنبه‌‌های روان‌شناختی خشونت، دلایل بروز این پدیده را متعدد و درهم‌تنیده دانست. وی برای شفافیت بیشتر واژه-هایی چون خشم، پرخاشگری و خشونت را از یکدیگر تفکیک و به تعریف هرکدام پرداخت. دکتر دهقانی خشم را یک هیجان طبیعی غیرقابل‌ انکار عنوان کرد که برخی مواقع باعث غلبه بر موانع موفقیت فرد می‌‌شود. او در تعریف پرخاشگری گفت: رفتاری کلامی یا فیزیکی که تهدیدکننده یا متضمن آسیب به کسی یا چیزی است و در آخر خشونت را استفاده از نیروی فیزیکی به قصد آسیب‌رساندن و یا تخریب دیگران تعریف کرد. عضو هیات عملی دانشگاه یزد خشونت را به چهار نوع فیزیکی، روان‌شناختی، جنسی و مالی تقسیم کرد و ضمن اشاره به خشونت فیزیکی: آن را مشخص‌‌ترین حالت خشونت برشمرد که هرگونه آسیب جسمی به فرد را در برمی‌گیرد. وی دیگر انواع خشونت را این‌گونه تعریف کرد:
خشونت روان‌شناختی: رفتار خشونت‌آمیزی که به آبرو و اعتماد به نفس افراد آسیب می‌‌زند مثل تهدید و سرزنش کردن.
خشونت جنسی: خشونتی که علیه یک شخص به خاطر جنسیت او رخ می‌‌دهد و شخص را وادار به انجام کاری برخلاف میلش می‌‌کند.
خشونت مالی: زیر فشار قرار دادن افراد از طریق مسایل مالی.
وی ضمن اشاره به مطالعات صورت گرفته در رابطه با منشأ خشونت به دو دسته نظریات ذاتی و اکتسابی اشاره کرد. دکتر دهقانی در تعریف نظریه ذاتی گفت: معتقدان نظریه ذاتی مانند لورنز و فروید ویژگی‌‌‌‌های فیزیولوژیکی و ژنتیکی را دلیل بروز خشونت می‌‌دانند. به گفته او این نیروی نهفته در درون انسان در صورت عدم تخلیه به هنگام باعث بروز خشونت خواهد شد. همچنین در تعریف نظریه اکتسابی به بنیان-های محیطی و اجتماعی به‌عنوان عاملی برای بروز خشونت اشاره کرد.
الگوی عمومی پرخاشگری:
عضو هیات علمی دانشگاه یزد در ادامه با تقسیم متغیرهای درون‌‌داد به عوامل شخصی و موقعیتی، الگویی عمومی از پرخاشگری ترسیم کرد که می‌‌تواند باعث برانگیختگی فیزیولوژیکی و درنهایت بروز پرخاشگری شود.
علل پرخاشگری:
در ادامه بحث دکتر دهقانی با ذکر این نکته که رفتار پرخاشگرانه تنها ناشی از فرایندهای روانی افراد نیست و عوامل مختلفی ‌‌می‌‌تواند در شکل‌‌گیری آن مؤثر واقع شود این عوامل را به چهار دسته: اجتماعی، فرهنگی، شخصی و موقعیتی تقسیم کرد و به تشریح هریک از آن‌ها پرداخت. در بحث از عوامل اجتماعی خشونت به مواردی چون ناکامی، تهییج، انگیختگی فزاینده و خشونت نام برد. وی انتظارات و باورهای خاص موجود در یک فرهنگ همچون «فرهنگ افتخار» که می‌‌تواند دلیل بروز قتل‌‌های ناموسی شود را از عوامل فرهنگی برشمرد و در تشریح علل شخصی خشونت به طبقه‌بندی الگوهای رفتاری در ذیل الگوهای نوع A، خودشیفته، هیجان‌خواه و تفاوت جنسی پرداخت.
دکتر سعید عطار عضو هیات علمی و رییس کانون‌‌های تفکر دانشگاه یزد، به بنیان‌‌های اجتماعی خشونت در جوامع امروزی اشاره کرد و با استناد به مطالعات جاناتان گلاور در کتاب انسانیت، تاریخ اخلاقی سده بیستم، از فرسایش محدودیت‌‌های اخلاقی در جوامعی که از تکنیک فاصله‌گذاری استفاده می‌‌کنند گفت: در این‌گونه جوامع شناخت انسان‌‌ها از یکدیگر طبقه‌بندی‌شده و فرد پرخاشگر با ناهماهنگی شناختی مواجه نمی‌‌شود. بنابراین وجود مرز بین خود و دیگری در این جوامع باعث مشروعیت‌بخشی به پرخاشگری می‌‌شود. او در همین رابطه از جایگاه فرسایش محدودیت‌‌های اخلاقی در بحث روان‌شناختی خشونت سؤال کرد.
دکتر سمانه اسعدی عضو هیأت علمی بخش روانشناسی و مشاوره دانشگاه یزد، با اشاره به نظریات اکتسابی و ذاتی گفت: انسان در وهله اول به‌عنوان موجودی مادی دارای ادراکات فیزیولوژیک است که این ادراکات توسط پردازشگری ذهنی مورد تفسیر قرار می‌‌گیرد. بنابراین تفسیر علائم فیزیولوژیک توسط پردازشگر می‌‌تواند نوع هیجان را تعیین کند و در مواقعی باعث بروز خشونت شود. وی در پاسخ به سؤال دکتر عطار درمورد ریشه‌‌ها و علل ناهماهنگی شناختی از منظر روان‌‌شناسی اجتماعی گفت: گاهی با تهی شدن افراد از خودشان خودآگاهی فرد از بین می‌‌رود به همین دلیل شخص هنگام آسیب زدن به دیگران دچار عذاب وجدان نمی‌‌شود یا در مقابل ممکن است شخصیت دیگری دستکاری‌شده و از انسانیت تهی شود که این خود باعث کاهش همدلی می‌‌شود.
مهم‌ترین محورهای مطرح ‌شده در این نشست:
• تأکید بر لزوم بررسی دلایل و جنبه‌‌های مختلف خشونت.
• تأکید بر اهمیت بنیان‌‌های اجتماعی خشونت.
• تأکید بر اهمیت فرسایش محدودیت‌‌های اخلاقی در جوامع مدرن.

در این نشست، دکتر ملیحه علی‌مندگاری ، دکتر محمد ترکاشوند، دکتر مجتبی ملک افضلی و دکتر زهرا نادری از اعضای هیأت علمی دانشگاه یزد، مهدی حجازی رییس گروه آمایش سرزمین سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی یزد، شکوه نیک نظر مدیر موسسه افق روشن فردا، فاطمه زارع، دکتر بهاره کرمی پژوهشگر حوزه آسیب‌های اجتماعی و کاظم پورطاهری کارشناسان پژوهشی دبیرخانه کانون‌های تفکر دانشگاه یزد نیز حضور داشتند.