دسترسی سریع
   بازدید : 223
تاریخ انتشار : 25 آبان1400
در کانون تفکر آب دانشگاه یزد بحث شد:
در تخصیص آب، باید عدم قطعیت‌ها را نیز در نظر گرفت
در تخصیص آب، باید عدم قطعیت‌ها را نیز در نظر گرفت
نود و هشتمین نشست کانون تفکر آب دانشگاه یزد با موضوع انتقال بین حوضه‌ای آب؛ چالش‌ها و راهبردها به‌صورت مجازی برگزار شد.

در این نشست دکتر حسین ملکی‌نژاد دبیر کانون تفکر آب دانشگاه یزد، ضمن اشاره به اهمیت بررسی ضرورت‌ها و نیازهای انتقال آب بین‌حوضه‌ای، انتقال آب را آخرین راهکار برای تأمین نیازهای آبی و در وهله اول برای تأمین آب شرب دانست.
به گفته وی، گاهی انتقال آب بین حوضه‌ای برای شرب اجتناب‌ناپذیر بوده اما استفاده صحیح از منابع تجدید پذیر نباید نادیده گرفته شود.
وی با اشاره به مخاطراتی همچون رشد سریع و نامتوازن صنعت، کشاورزی و جمعیت گفت: این پیامدها به حوضه مقصد محدود نمی‌شود و حوضه مبدأ را هم با مشکلاتی مواجه می‌کند.
دکتر ملکی‌نژاد در ادامه منطقه زاگرس و کوهرنگ را یکی از مهم‌ترین حوضه‌های مبدأ برای انتقال آب به حوضه‌های مجاور عنوان کرد و گفت: سالانه حجم زیادی آب از این منطقه به حوضه زاینده‌رود منتقل می‌شود که حدود 55 میلیون مترمکعب از آن نیز پس از تخصیص بخشی از آن به برخی شهرهای استان اصفهان، برای تأمین مصارف شرب و بهداشت به استان یزد انتقال می‌یابد.
دکتر روح‌الله فتاحی عضو هیات علمی گروه مهندسی آب دانشگاه شهرکرد و رییس هیات مدیره انجمن هیدرولوژی ایران، به نقد طرح‌های انتقال آب از دیدگاه هیدرولوژیکی و اقتصادی پرداخت. وی با اشاره به رشد سریع صنعت در یک قرن گذشته و پروژه‌های بزرگ انتقال آب، لزوم بررسی پیامدهای این موضوع در زمینه هیدرولوژیک، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی اشاره کرد و گفت: اولین ملاحظه، تعیین ظرفیت مطمئن انتقال آب و شناخت عدم قطعیت‌های مرتبط با آن و دومین ملاحظه، مقایسه اقتصادی این پروژه با سایر گزینه‌ها مانند آب‌شیرین‌کن‌ها، تصفیه فاضلاب‌ها، مدیریت مصرف و صرفه‌جویی است.
عضو هیات علمی دانشگاه شهرکرد در بحث انتقال آب تعیین ظرفیت قابل‌اعتماد را بحثی جدی مطرح کرد و از سه سطح اعتماد متفاوت برای شرب، کشاورزی و صنعت نام برد و از سطح اعتماد 95 درصد برای شرب،80 درصد برای صنعت و 75 درصد در حوزه کشاورزی یاد کرد.
به گفته وی، سطح قابل‌اعتماد یعنی میزان درصدی که مطمئن هستیم می‌توانیم تأمین کنیم. وی افزود: ابتدا می‌بایست مقدار آب قابل استحصال در مبدأ برای سطوح قابل‌اعتماد شرب، کشاورزی و صنعت را تعیین و سپس با در نظر گرفتن این سطوح میزان آب انتقالی را تعیین کرد.
رییس هیات مدیره انجمن هیدرولوژی ایران با بیان اینکه سطح قابل‌اعتماد نیز با عدم قطعیت همراه است به لزوم توجه به روند تغییرات تقاضای آب در حوضه مبدأ تأکید کرد و گفت باید مواردی چون خشک‌سالی‌های احتمالی، تغییرات در الگوی مصرف آب در حوضه مبدأ و مقصد را نیز در محاسبات خود در نظر بگیریم.
دکتر فتاحی ضمن اشاره به نتیجه مطالعات انجام شده گفت: انتقال آب بین‌حوضه‌ای از دیدگاه اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی، دارای نتایج مثبت و منفی است.
وی دلیل مشکلات به وجود آمده در تخصیص میزان آب به استان یزد و اصفهان را وجود برخی خطاهای محاسباتی و در نظر نگرفتن عدم قطعیت برشمرد.
به گفته وی، بستر زمانی مورد بررسی ما کمتر از یک قرن است به همین دلیل نمی‌توان به این الگوها اطمینان داشت. بنابراین در طرح‌های انتقال آب باید عدم قطعیت را لحاظ کنیم. او همچنین به وجود منابع آبی در نواحی شمالی و غربی کشور اشاره کرد و گفت: در مواقع ضروری و بحرانی می‌توان از این منابع برای تخصیص آب شرب به مناطق مرکزی ایران استفاده کرد.
وی یکی از مهم‌ترین متغیرها در بحث انتقال آب را محاسبه ارزش واقعی آب دانست که بیانگر هزینه فرصت از دست‌رفته است و تا زمانی که در طرح‌های انتقال آب این هزینه محاسبه نشود مصرف بی‌رویه آب وجود دارد. به گفته دکتر فتاحی، با توجه به مشکلات موجود، انتقال آب باعث توسعه پایدار نخواهد شد.
وی در پاسخ به سؤال دکتر امانیان عضو هیات علمی دانشگاه یزد مبنی بر امکان انتقال آب کارون به فلات مرکزی ایران به اهمیت اکوسیستم منطقه‌ای و لزوم حفظ آن اشاره کرد و گفت: کاهش حجم ورودی آب کارون به خلیج ‌فارس باعث شوری معکوس یعنی از سمت دریا به ورودی کارون شده است.
دکتر رسول میرعباسی عضو هیات علمی گروه مهندسی آب و رییس مرکز تحقیقات منابع آب دانشگاه شهرکرد، انتقال آب را مربوط به شرایط خاص دانست که باید با در نظر گفتن تمام جوانب آن انجام گیرد.
وی با انتقاد از رویکردهای کلان و لزوم بازنگری آن‌ها گفت جبران کم‌آبی ناشی از تغییر اقلیم مناطق مرکزی ایران از طریق انتقال آب غیرممکن است و رویکردهایی مثل توسعه کشاورزی و صنعت در استان‌هایی مانند اصفهان و یزد که تاکنون در پیش‌گرفته شده اشتباه است.
دکتر کمال امیدوار عضو هیات علمی بخش برنامه‌ریزی محیطی دانشگاه یزد، به اختلاف‌نظر محققان در رابطه با تغییر اقلیم یا نوسان اقلیم اشاره کرد و گفت: هرچند شاهد تغییر اقلیم به معنای وسیع آن نیستیم اما با آثار تغییر اقلیم مثل توفان‌های حاره‌ای و کاهش بارش مواجه هستیم.
در ادامه دکتر محمدحسین معماریان، عضو هیات علمی دانشکده فیزیک دانشگاه یزد، ضمن طرح پرسش پیرامون بحث نوسان اقلیمی و الگوی بارش در آینده بحث تغییر اقلیم یا نوسان اقلیمی را امری نسبی عنوان کرد.
دکتر محمدرضا مطلبی‌زاده عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی یزد، به طرح پرسش پیرامون طرح‌های توسعه‌ای در بخش کشاورزی و مطابقت این طرح‌ها با اسناد آمایش پرداخت.
دکتر نصرت‌الله امانیان عضو هیأت علمی دانشگاه یزد نیز ضمن اشاره به حجم ورودی آب کارون به خلیج‌ فارس از ظرفیت انتقال آب کارون به فلات مرکزی ایران سؤال کرد.  

مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده در این نشست:
● تأکید بر اهمیت تأمین آب شرب به عنوان یک نیاز حیاتی.
● تأکید بر مدیریت بهینه منابع آبی تجدیدپذیر حوضه‌های مقصد همزمان با پروژه‌های انتقال آب.
● تأکید بر عواقب و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی طرح‌های انتقال آب.
● تأکید بر اهمیت تعیین ظرفیت قابل‌اعتماد در طرح‌های انتقال آب.
● تأکید بر عدم قطعیت نتایج مطالعات انجام شده در زمینه انتقال آب بین حوضه‌ای.
● لزوم محاسبه قیمت آب و هزینه فرصت از دست رفته در طرح‌های انتقال آب.

در این نشست، دکتر وهاب امیری و دکتر علی‌اکبر جعفری ندوشن از اعضای هیات علمی دانشگاه یزد، سعید سلیمی‌صبور کارشناس بازنشسته آب منطقه‌ای یزد، محمدعلی فهیمی نماینده شرکت آب منطقه‌ای یزد، امیر شریف‌یزدی مدیر مرکز پژوهش‌های خورشیدی یزد، دکتر آرش دالوند عضو هیات‌علمی گروه بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی یزد، دکتر سید محمدجواد میرخلیلی مدیر پژوهش صداوسیما یزد، دکتر احمد فتاحی عضو هیات علمی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه اردکان، دکتر علی‌اصغر سمسار‌یزدی مدیرعامل شرکت مهندسین مشاور تمدن کاریزی، دکتر اعظم حبیبی‌پور معاون فنی اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان، دکتر محسن رفیعیان کارشناس صدا و سیمای مرکز یزد و کاظم پورطاهری کارشناس پژوهشی دبیرخانه کانون‌های تفکر دانشگاه یزد نیز حضور داشتند.