دسترسی سریع
معرفی بخش مدیریت جهانگردی

معرفی گروه مدیریت جهانگردی

در سال‌های اخیر گردشگری با فاصله گرفتن از معیارهای میان رشته‌ای، به‌ عنوان علمی نوپا در سطح جهان مطرح گردیده است. این تاثیرات ناشی از توسعه صنعت گردشگری در دهه‌های اخیر در سطح جهان بوده که نیاز به توسعه‌‌ی علم گردشگری را موجب شده است. بر طبق آخرین آمارهای موجود تعداد گردشگران بین‌المللی از تعداد ۲۵ میلیون نفر در سال ۱۹۵۰، به ۱ میلیارد و ۳۵ میلیون نفر در سال ۲۰۱۲ رسیده که درآمدی در حدود ۱۳۰۰ میلیارد دلار (معادل ۶ درصد صادرات جهانی) را نصیب کشورهای گردشگرپذیر دنیا نموده است. همچنین صنعت گردشگری در سال ۲۰۱۲، ۹ درصد تولید ناخالص داخلی جهان را به خود اختصاص داده است و از هر ۱۱ شغل موجود در دنیا در این سال ۱ شغل مربوط به صنعت گردشگری است.
همچنین بر طبق مدعای کارشناسان سازمان جهانی گردشگری و مسئولان گردشگری، کشور ایران در زمره‌ی توانمندترین کشورها از منظر توانمندی‌ها و منابع گردشگری در سطح جهان است، به گونه‌ای که از منظر جاذبه‌ها یا منابع طبیعی و فرهنگی گردشگری به ترتیب در زمره‌ی ۵ کشور و ۱۰ کشور برتر دنیا قرار دارد. با این حال و با کمال تأسف، هنوز جایگاه مناسبی در سطح مقصدهای گردشگری جهان را به خود اختصاص نداده است. بر‌اساس آخرین آمار موجود و قابل تفکیک، تعداد گردشگران ورودی به کشور در سال ۲۰۱۱ در حدود ۳ میلیون و ۳۵۴ هزار نفر و درآمد ارزی حاصل شده ۲ میلیارد و ۳۸۱ میلیون دلار بوده است (کمتر از نیم درصد تعداد گردشگران و ۲ دهم درصد درآمد حاصل در سطح جهان). در صورتی که بنا‌بر پیش‌بینی‌های چشم‌انداز بیست ساله توسعه‌ی کشور در بخش گردشگری در طی برنامه‌های چهارم، پنجم، ششم و هفتم، ایران باید به عدد ۲۰ میلیون گردشگر (۱.۵ درصد تعداد گردشگران بین‌المللی جهان) و ۲۵ میلیارد دلار درآمد ارزی (۲ درصد درآمد جهانی) دست یابد.
بخشی از عدم موفقیت‌های برنامه توسعه‌ی ایران در دست‌یابی به جایگاه مناسب در عرصه‌ی گردشگری، به نبود نیروی انسانی کارآمد و آموزش‌دیده باز می‌گردد، که در عمل بر توسعه‌ی محصول و بازار، زیرساخت‌ها و سرمایه‌گذاری اثرگذار است. با تحول در توسعه‌ی انواع گردشگری، فرصت‌های شغلی در این صنعت بسیار گسترده‌تر شده است. اما تلاش شتاب‌زده و بی‌تأمل برای رفع تقاضای روز‌افزونی که به وسیله ظرفیت بالای تولید گردشگری به وجود آمده، باعث شده است که قسمت بزرگی از نیازهای منابع انسانی به وسیله کارکنان دیگر بخش‌ها تأمین شود که فاقد مهارت‌های تخصصی در این رشته هستند و از آنجا که برنامه‌های آموزشی گردشگری که توسط مسئولان بخش‌های خصوصی و دولتی انجام می‌شود، فاقد الگوی علمی مشخصی است، به کندی اجرا شده و با شرایط و نیازهای واقعی و قابل پیش‌بینی هم‌خوانی ندارد.
بررسی‌های ابتدایی نشان‌دهنده‌ی این است که در کشور ما آموزش حرفه‌ای و نظری هتلداری و گردشگری در مراحل آغازین توسعه‌ی خود به سر می‌برد و دست‌اندرکاران این صنعت تأکید دارند که نیروهای شاغل در این صنعت از حداقل امکانات حرفه‌ای لازم برخوردار نیستند. به علاوه، در سطوح مختلف از کارگر ساده تا مدیران اجرایی و برنامه‌ریزان کمبود آشکار نیرو محسوس است و جوان بودن رشته و عدم وجود تجهیزات لازم، آموزش‌های عملیاتی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی را در زمینه این صنعت ناکارآمد ساخته است.
استان یزد با توجه به تنوع و غنای منابع طبیعی، فرهنگی و انسان ساخت، به‌ عنوان یکی از مقصدهای عمده‌ی گردشگری کشور، به‌ویژه گردشگران خارجی ورودی به کشور به شمار می‌رود. وجود گونه‌های جانوری و گیاهی خاص و بومی ایران، پدیده‌های زمین‌شناختی، معماری غنی و خاص استان، آداب و رسوم، صنایع دستی، خوراک‌ها و نوشیدنی‌های سنتی و توسعه پزشکی و آموزش و پژوهش و نیز انواع صنایع، زمینه را برای توسعه انواع گردشگری با رویکرد توسعه‌ی پایدار و جذب گردشگران داخلی و خارجی را به استان فراهم نموده است. از سویی دیگر، بروز مسائل و مشکلاتی، مانند کمبود منابع آبی، تغییرات اقلیمی، آلودگی هوا، خاک و منابع آب، توسعه صنعت و کشاورزی استان را با موانع متعددی مواجه ساخته است. در نتیجه توسعه‌ی گردشگری با توجه به توانمندی‌های استان و ویژگی‌های این صنعت از اهمیتی انکارناپذیر در استان برخوردار است. این ضرورت به گونه‌ای نمایان شده که استان یزد به ‌عنوان تنها استانی در کشور مطرح شده که صنعت گردشگری در اولویت فعالیت‌های کارآفرینی آن قرار گرفته است.
رشته‌ی مدیریت جهانگردی برای اولین بار به ‌عنوان یک رشته‌ی دانشگاهی در سال ۱۳۷۴ در دانشگاه علامه‌ طباطبایی تأسیس گردید، هرچند آموزش بخش‌های مرتبط با گردشگری به صورت دوره‌های کوتاه‌مدت قبل و بعد از انقلاب وجود داشته است، اما رشد فزاینده‌ی توسعه‌ی رشته‌ی گردشگری در اواخر دولت هشتم و دولت نهم و دهم صورت گرفت که به دلیل عدم توجه به بازار کار، آمایش رشته‌ای، نیازسنجی‌های آموزشی و فراهم نمودن بسترهای موردنیاز، مانند استاد، امکانات آموزشی و پژوهشی، با مشکلات بسیاری همراه بوده است. رشته‌ی مدیریت جهانگردی در مقطع کارشناسی برای اولین بار در دانشگاه یزد در سال ۱۳۸۵ تأسیس گردید. اما علی‌رغم تلاش‌های صورت‌گرفته توسط مسئولان مربوطه، به‌ ویژه مدیران گروه مدیریت جهانگردی جناب آقایان دکتر نواب‌پور و فرید، به دلیل فراهم نشدن بسترهای لازم مانند: جذب اعضای هیأت ‌علمی، پذیرش دانشجو برای چند سال متوقف گردید تا اینکه دور جدید پذیرش دانشجو از سال ۹۰ دوباره آغاز گردید و مسئولان مربوطه تلاش نمودند تا به بهبود وضعیت آموزش و پژوهشی، زمینه را برای استمرار پذیرش دانشجو در این رشته و توسعه به مقاطع بالاتر و نیز تأسیس رشته‌های مرتبط، مانند مدیریت هتلداری را فراهم نمایند. از جمله این اقدامات می‌توان به جذب اعضای هیأت ‌علمی اشاره نمود.
هم‌اکنون برنامه‌های اجرایی توسط مسئولان دانشگاه و اساتید گروه مدیریت جهانگردی، با مشارکت مسئولان و دست‌اندرکاران صنعت گردشگری استان در حال تدوین و اجرایی شدن است تا بنیادهای توسعه علم گردشگری و هم‌پیوندی آن با صنعت گردشگری شکل گیرد و استان یزد با توجه به توانمندی‌های ذکر شده، به ‌عنوان قطب علمی گردشگری منطقه، و در آینده کشور، مطرح گشته و صنعت گردشگری استان نیز با انتفاع از این وضعیت به جایگاه درخور و شایسته خویش در صنعت گردشگری کشور دست یابد. از جمله این برنامه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • برگزاری سلسله کارگاه‌های آموزشی علمی و عملی تخصصی گردشگری و هتلداری در قالب مدرسه پاییزی گردشگری به مناسبت هفته‌ی پژوهش در آذرماه سال ۱۳۹۲ به‌ عنوان اولین گام برای ایجاد ساز‌و‌کارهای عملیاتی و اجرایی آموزش و پژوهش علمی و کاربردی در دانشگاه یزد
  • تلاش برای اخذ مجوز تأسیس شعبه انجمن علمی گردشگری ایران در دانشگاه یزد
  • آغاز فرایند عقد تفاهم‌نامه همکاری دانشگاه یزد با شورای تشکل‌های گردشگری استان یزد شامل انجمن صنفی گردشگری، جامعه هتلداران و انجمن صنفی راهنمایان تور استان تحت عنوان خانه گردشگر
  • توسعه فعالیت‌های علمی، فرهنگی، پژوهشی و کاربردی دانشجویی با فعال نمودن انجمن علمی دانشجویی گروه مدیریت جهانگردی و کانون ایرانگردی و جهانگردی دانشگاه