
بناهای گلین، از کهنترین آثار و دستساختههای جهانی بشر، روزگاری تأمین کننده بخشی از نیازهای او به ویژه سرپناه بوده که امروزه نیز در بخشهایی از جهان کاربرد خود را حفظ کردهاند. آثار باقیمانده از بناهای گلین در سراسر کره زمین و به ویژه در سرزمین ایران (به عنوان یکی از نخستین تمدنها) پراکنده و برخی نزدیک به ده هزار سال قدمت دارند. استمرار ساختوساز با خاک به دلیل قابلیتها و ویژگیهای خاص آن در اغلب مناطق جهان تا چند دهه اخیر برای برپاداری ابنیه متنوّع با کارکردهای مختلف ادامه داشته و علیرغم رشد به یکباره جمعیت طی همین دههها و کاربرد وسیع مصالح جدید، هنوز هم بیش از ثلث جمعیت ساکن در نقاط مختلف جهان در پناه معماری گلین به زندگی خود ادامه میدهند.
در کشور ما نیز به دلیل امکان دسترسی به خاک مناسب و پیشینه فناورانه و تاریخی متداوم و متکامل آن طی ده هزار سال، بخش قابل توجهی از بناها با کارکردهای گوناگون، دارای ساختار گلین بوده و تنها طی چند دهه اخیر این نسبت رو به کاهش نهاده که علت آن رسوخ تفکّر مدرن، دستیابی به انرژیهای فسیلی و ورود مصالح و فناوریهای نوین و جایگزین شدن آنها با دستاوردهای بومی است که نهایتاً نویافتههای ناآزموده امروز با هزاران سال آزمودههای پیشینیان جایگزین گردیده است. ارتقای مواد و مصالح و رشد فناوریهای مرتبط با معماری گلین در برخی نقاط دنیا، به ترویج مجدد این معماری پس از بحرانهای انرژی و فجایع زیستمحیطی انجامیده و مراکز علمی و تحقیقاتی به انتشار نتایج حاصله مبادرت ورزیدهاند. با اعتنا به منابع و مآخذ موجود و تجربیات علمی و عملی حاصله در سراسر جهان، ویژگیهای کارآمد این معماری به ویژه در پاسخگویی و تعدیل مسائل و مشکلات زیستمحیطی، امکان بازخوانی و بهرهبرداری خواهد یافت.
برخی مراکز بینالمللی از چهار دهه قبل به مطالعات متمرکز بر روی خاک، فراوردهها و فناوریهای مرتبط پرداختهاند. دستاوردهای حاصل از این فعالیتها که "روشهای پیشرفته معماری خاک" نام گرفته هم اکنون در سراسر جهان به عنوان سازههایی مقاوم، کارآمد و با صرفه اقتصادی مورد پذیرش قرار گرفته است.
گروه معماری گلین پژوهشکده معماری بومی دانشگاه یزد طی یک دهه فعالیت در صدد بازرویش معماری گلین و ایجاد زمینههای لازم در این خصوص برآمده است. حاصل همکاریهای داخلی و بینالمللی صورتگرفته در منطقه یزد تجربه ساخت مصالح و سازههای مقاوم را به دنبال داشته و طی برگزاری کارگاههای اجرایی وساخت سازههای گلین در تلفیق با فناوریهای نوین، ترویج "روشهای پیشرفته معماری خاک" با هدف کاربرد مجدد آن در ساخت و ساز امروز در دستور کار قرار گرفته است.
گستره معماری گلین در جهان
